بازار ارز ایران طی هفته‌های اخیر یکی از مهم‌ترین محرک‌های بنیادی خود را تجربه کرد؛ امضای تفاهم اولیه میان ایران و آمریکا باعث شد بخشی از ریسک‌های سیاسی و ژئوپلیتیکی که ماه‌ها روی قیمت دلار و تتر سنگینی می‌کرد، به‌طور موقت کاهش پیدا کند. نتیجه این اتفاق را به‌وضوح می‌توان در نمودار تتر نیز مشاهده کرد؛ جایی که پس از ثبت سقف‌های تاریخی در محدوده ۱۸۹ هزار تومان، بازار وارد فاز اصلاحی شد و تا محدوده‌های فعلی عقب نشست.

نکته مهم این است که رشد شدید دلار و تتر در ماه‌های گذشته صرفاً ناشی از عوامل اقتصادی نبود. بخش قابل توجهی از این رشد به «پریمیوم ریسک سیاسی» مربوط می‌شد. زمانی که تنش‌های منطقه‌ای، احتمال درگیری نظامی، ابهام در مذاکرات و نگرانی درباره آینده روابط ایران با غرب افزایش پیدا می‌کند، تقاضا برای دارایی‌های دلاری نیز بالا می‌رود و بازار حاضر می‌شود دلار را با قیمت بالاتری خریداری کند.

اکنون با امضای تفاهم اولیه، بخشی از این ریسک از بازار خارج شده است. معامله‌گران در حال حاضر سناریوی کاهش تنش و احتمال گشایش‌های اقتصادی را در قیمت‌ها لحاظ می‌کنند. به همین دلیل شاهد کاهش فشار خرید در بازار ارز و حرکت قیمت‌ها به سمت سطوح پایین‌تر بوده‌ایم.

اما از منظر بنیادی، موضوع هنوز به مرحله نهایی نرسیده است. تفاهم اولیه با یک توافق جامع و اجرایی فاصله دارد. بازار ارز ایران در سال‌های گذشته بارها نشان داده که نسبت به اخبار سیاسی واکنش سریع نشان می‌دهد، اما برای تثبیت روندهای بلندمدت نیاز به مشاهده نتایج عملی دارد. به همین دلیل فعالان بازار همچنان با احتیاط عمل می‌کنند.

از نگاه اقتصادی، اگر روند مذاکرات ادامه پیدا کند و زمینه کاهش تحریم‌ها، افزایش صادرات نفت، بهبود دسترسی به منابع ارزی و تسهیل مبادلات مالی فراهم شود، فشار بنیادی بر دلار و تتر می‌تواند در میان‌مدت کاهش یابد. در چنین شرایطی بخشی از تقاضای احتیاطی که طی ماه‌های اخیر وارد بازار ارز شده بود از بین خواهد رفت.

در مقابل، سناریوی دیگری نیز وجود دارد. اگر مذاکرات با مانع مواجه شود، اختلافات دوباره افزایش پیدا کند یا تنش‌های منطقه‌ای بازگردد، بازار به سرعت ریسک سیاسی را مجدداً در قیمت‌ها لحاظ خواهد کرد. تجربه سال‌های گذشته نشان داده که دلار و تتر در ایران نسبت به اخبار ژئوپلیتیکی حساسیت بسیار بالایی دارند و کوچک‌ترین تغییر در فضای سیاسی می‌تواند باعث افزایش نوسانات شود.

نکته جالب توجه در شرایط فعلی این است که افت اخیر تتر صرفاً ناشی از عوامل داخلی نبوده است. در بازارهای جهانی نیز با کاهش نگرانی‌های ژئوپلیتیکی، بخشی از سرمایه‌ها از دارایی‌های امن فاصله گرفته‌اند. البته همچنان نااطمینانی‌های اقتصادی جهانی، سیاست‌های پولی بانک‌های مرکزی و وضعیت اقتصاد آمریکا می‌تواند بر روند آتی دلار جهانی تأثیرگذار باشد.

در مجموع، وضعیت فعلی بازار ارز ایران را می‌توان یک فاز «انتظار و ارزیابی» توصیف کرد. معامله‌گران در حال سنجش این موضوع هستند که تفاهم اخیر تا چه اندازه به توافقات عملی و نتایج اقتصادی ملموس منجر خواهد شد. تا زمانی که پاسخ این سؤال مشخص نشود، احتمال نوسان قیمت دلار و تتر در محدوده‌های فعلی همچنان وجود دارد.

جمع‌بندی

اصلاح اخیر تتر و دلار را می‌توان واکنش طبیعی بازار به کاهش بخشی از ریسک‌های سیاسی دانست. با این حال، روند میان‌مدت بازار بیش از هر چیز به سرنوشت مذاکرات، میزان کاهش تنش‌های منطقه‌ای، وضعیت درآمدهای ارزی کشور و شرایط اقتصادی داخلی وابسته خواهد بود. بنابراین در شرایط کنونی نه سناریوی صعودی و نه سناریوی نزولی را نمی‌توان با قطعیت برنده دانست و بازار همچنان در حال قیمت‌گذاری اخبار و تحولات جدید است.

گروه مالی و تحلیلی ایگل معتقد است که در مقطع فعلی، مهم‌ترین متغیر اثرگذار بر دلار و تتر نه عوامل تکنیکال، بلکه روند واقعی مذاکرات و نتایج عملی آن در اقتصاد ایران خواهد بود؛ موضوعی که می‌تواند مسیر بازار ارز را در ماه‌های آینده مشخص کند.