دلار در اوج ۱۹ ماهه، طلا و کریپتو زیر فشار نرخ بهره و ایران همچنان بی‌نتیجه

هفته‌ای که امروز، جمعه ۲۲ آبان، به پایان می‌رسد تصویر بازارها را نسبت به هفته گذشته تغییر داد. هفته پیش بازار بین نتیجه انتخابات آمریکا، ریزش سهام هوش مصنوعی و امید به توافق با ایران نوسان می‌کرد. این هفته عامل مسلط، نرخ بهره آمریکا بود. گزارش اشتغال بسیار قوی و تورم داغ اکتبر باعث شد بازار افزایش نرخ فدرال رزرو در دسامبر را تقریباً قطعی بداند. نتیجه این شد که دلار به بالاترین سطح حدود ۱۹ ماه اخیر رسید، بازده اوراق خزانه از ۵ درصد گذشت، طلا حدود ۳٫۶ درصد افت کرد و بیت‌کوین به پایین‌ترین سطح از آگوست برگشت. نفت در این میان در محدوده ۹۰ تا ۹۶ دلار ماند، چون ریسک‌های هرمز و فشار تقاضای ضعیف همدیگر را خنثی کردند.

گزارش اشتغال و تورم: دو داده‌ای که مسیر نرخ بهره را بستند

گزارش اشتغال غیرکشاورزی اکتبر که روز جمعه گذشته منتشر شد، از همه برآوردها فراتر رفت. اقتصاد آمریکا ۱۶۵ هزار شغل ایجاد کرد، در حالی که اجماع تحلیلگران حدود ۶۵ هزار بود. نرخ بیکاری به ۴٫۱ درصد کاهش یافت و آمار دو ماه قبل هم مجموعاً ۸۴ هزار شغل به بالا اصلاح شد. دستمزد ساعتی ۰٫۴ درصد رشد کرد. نکات ضعیف گزارش هم کم نبود: شمار کسانی که به‌اجبار پاره‌وقت کار می‌کنند ۳۳۹ هزار نفر زیاد شد و نرخ بیکاری گسترده‌تر به ۷٫۹ درصد رسید. با این حال بازار به عدد اصلی توجه کرد، نه به این جزئیات.

سه‌شنبه گزارش تورم اکتبر آمد و بازی را کامل کرد. شاخص قیمت مصرف‌کننده ۰٫۴ درصد ماهانه رشد کرد، در حالی که انتظار ۰٫۳ درصد بود. شاخص هسته هم برای سومین ماه پیاپی ۰٫۳ درصد بالا رفت. به دلیل وقفه‌ای که تعطیلی دولت در گردآوری داده‌های سال گذشته ایجاد کرده، این بار عدد سالانه منتشر نشد و بازار فقط به ارقام ماهانه تکیه دارد. بعد از این گزارش، افزایش ۲۵ واحد پایه‌ای نرخ در نشست ۸ و ۹ دسامبر تقریباً کاملاً قیمت‌گذاری شد و احتمال افزایش ۵۰ واحدی هم حدود ۱۳ تا ۱۵ درصد برآورد می‌شود. کریستوفر والر، عضو هیئت حاکمه فدرال رزرو، پیش از گزارش گفته بود افزایش ۲۵ واحدی را حمایت می‌کند و اگر تورم هسته ۰٫۳ درصد یا بیشتر باشد، افزایش بزرگ‌تر هم «باید بررسی شود». یادآوری می‌کنم فدرال رزرو در نشست اکتبر نرخ را نگه داشت و دو عضو به افزایش رأی دادند. نرخ فعلی در محدوده ۳٫۷۵ تا ۴ درصد است.

امروز شاخص قیمت تولیدکننده منتشر می‌شود که انتظار آن رشد ۰٫۴ درصدی ماهانه است و تا لحظه نگارش منتشر نشده بود. عدد ضعیف‌تر می‌تواند دلار و بازده‌ها را کمی عقب بنشاند. عدد قوی‌تر روند فعلی را تقویت می‌کند. هفته آینده هم فروش خرده‌فروشی و صورتجلسه نشست اکتبر فدرال رزرو برای تعیین لحن بعدی بازار اهمیت دارند.

دلار و جفت‌ارزهای اصلی: برنده بزرگ هفته

شاخص دلار نزدیک ۱۰۳٫۱ تا ۱۰۳٫۲ معامله می‌شود که بالاترین سطح از آوریل ۲۰۲۵ و قوی‌ترین هفته از سپتامبر است. دلیل آن روشن است: اختلاف نرخ بهره به نفع دلار بازتر شده و بازده اوراق ده‌ساله آمریکا بالای ۵ درصد رفته است. هفته گذشته شاخص حدود ۱۰۱٫۵ بود، یعنی دلار در یک هفته نزدیک ۱٫۵ واحد جهش کرد و این نشان می‌دهد اثر نتیجه انتخابات روی دلار کوتاه‌مدت بود.

در EUR/USD یورو حدود ۱٫۱۰۵ است، نزدیک پایین‌ترین سطح از آوریل ۲۰۲۵ و با بزرگ‌ترین افت هفتگی از اواخر سپتامبر. چهار جلسه پیاپی نزولی بوده و حمایت ۱٫۱۰۴۴ زیر فشار است. اگر شکسته شود، هدف بعدی ۱٫۰۹۵۰ و بعد ۱٫۱۰۰۰ روانی است. بانک مرکزی اروپا افزایش نرخ در دسامبر را محتمل می‌داند، ولی نگرانی درباره رشد و هزینه انرژی اروپا از یورو حمایت نمی‌کند. مقاومت نزدیک ۱٫۱۱۲۰ است.

GBP/USD هم از ۱٫۳۵۰۰ هفته قبل به حدود ۱٫۳۲۳۰ تا ۱٫۳۲۷۰ افت کرد و به کف چهار هفته اخیر رسید. رشد اقتصادی و تولید صنعتی بهتر از انتظار بریتانیا و احتمال افزایش دوباره نرخ توسط بانک مرکزی انگلستان در دسامبر کمی از پوند حمایت می‌کند، اما قدرت دلار غالب است. حمایت بعدی نزدیک ۱٫۳۱۲۵ است.

USD/JPY به نزدیک ۱۵۹٫۹ رسیده و به سقف روانی ۱۶۰ چسبیده است. هفته پیش حدود ۱۵۷٫۷ بود. ژاپن در آوریل وقتی جفت‌ارز به ۱۶۰٫۷ رسید مداخله کرد، بنابراین ریسک مداخله در این محدوده جدی است و خریداران دلار باید با احتیاط عمل کنند. بانک مرکزی ژاپن هم به ادامه افزایش نرخ متمایل است و این می‌تواند ناگهان جهت جفت‌ارز را برگرداند.

AUD/USD در حدود ۰٫۶۸۰ و USD/CAD نزدیک ۱٫۴۲۵ است. دلار استرالیا از قوی‌تر شدن دلار و ریسک‌گریزی صدمه دیده و دلار کانادا هم با نفت زیر ۹۶ دلار حمایت قوی ندارد. این دو جفت‌ارز بیشتر تابع جهت دلار و حساسیت بازار به ریسک هستند.

طلا و نقره: بازنده بازار نرخ بهره

طلا که هفته گذشته بالای ۴۱۰۰ دلار بود، این هفته به محدوده ۳۸۸۰ تا ۳۹۲۰ دلار عقب نشست و حدود ۳٫۶ درصد افت هفتگی دارد. نقره هم حدود ۵۰ دلار معامله می‌شود و نسبت طلا به نقره حدود ۷۸ است. امروز طلا با خرید در کف کمی برگشته، اما روند هفته نزولی است.

دلیل افت روشن است. وقتی نرخ واقعی بالا می‌رود و دلار قوی می‌شود، نگه‌داری طلا که سود ندارد گران‌تر می‌شود. هفته گذشته طلا هم از ترس سهام و هم از افت بازده‌ها سود برد. این هفته بازده ده‌ساله از ۴٫۸۵ درصد به بالای ۵ درصد رفت و دلار هم قوی شد، پس هر دو حمایت پیشین برعکس شد. این موضوع نشان می‌دهد طلا همیشه با افزایش تنش ژئوپلیتیکی بالا نمی‌رود. امروز با وجود حملات به نفتکش‌ها و تهدیدهای جدید، طلا زیر فشار ماند چون نرخ بهره مهم‌تر بود. محدوده ۳۹۰۰ حالا مقاومت کوتاه‌مدت است و اگر شاخص دلار از ۱۰۳٫۲ بالاتر برود، فشار بیشتری بر فلزات گرانبها وارد می‌شود. گزارش‌های ضعیف‌تر از انتظار مثل خرده‌فروشی یا لحن نرم‌تر در صورتجلسه فدرال رزرو می‌تواند به بازگشت کوتاه‌مدت کمک کند.

نفت و انرژی: نوسان در کانال، با ریسک دو طرفه

برنت پنج‌شنبه با حدود ۳٫۳ درصد افزایش در ۹۵٫۸۲ دلار تسویه شد و وست تگزاس در ۸۸٫۷۴ دلار. امروز برنت نزدیک ۹۵٫۵ تا ۹۶ و وست تگزاس حدود ۸۸٫۵ است. در مجموع برنت حدود ۲٫۴ درصد هفته را پایین‌تر می‌بندد، آن هم پس از ریزش ۱۶ درصدی هفته قبل. در طول هفته برنت تا حدود ۹۲ دلار هم پایین آمد.

عوامل بالابرنده نفت این هفته مشخص بودند. هوثی‌ها مدعی حمله به تأسیسات نفتی عربستان شدند و عربستان پرواز پهپادها را رهگیری کرد. رسانه‌های ایرانی از انفجار چند نفتکش در تنگه هرمز خبر دادند. این ادعاها از منابع دریایی مستقل به‌طور کامل تأیید نشده است. در مقابل، چند عامل مانع رشد بیشتر شد. ذخایر نفت خام و فرآورده‌های آمریکا افزایش یافت و نشانه‌ای از تقاضای ضعیف‌تر بود. گزارش ماهانه آژانس بین‌المللی انرژی نشان می‌دهد صادرات خلیج فارس با وجود حملات به حدود ۱۸٫۴ میلیون بشکه در روز رسیده، یعنی هنوز ۲۶ درصد زیر سطح پیش از جنگ ولی در حال بازگشت. رئیس‌جمهور آمریکا هم اعلام کرد برای پایان جنگ به توافق با ایران نیاز ندارد و محاصره و تحریم‌ها ادامه می‌یابد. همین موضوع نگرانی از آغاز عملیات گسترده را کم کرد و قیمت‌ها را پایین نگه داشت.

برای قیمت‌گذاری نفت باید دو واقعیت را کنار هم گذاشت. اولاً تنگه هرمز همچنان یک منطقه درگیری فعال است و هر روز ادعای حمله به کشتی می‌آید. ثانیاً بازار فیزیکی عرضه کافی دارد و قیمت‌ها از ۱۱۶ دلار هفته‌های قبل بسیار پایین‌تر است. اوپک پلاس تولید دسامبر را ثابت نگه داشته و نشست بعدی آن ۲۹ نوامبر است. تا وقتی ایران و آمریکا به توافق یا تشدید جدی نرسند، محدوده ۹۰ تا ۹۸ دلار برای برنت محتمل‌ترین دامنه است.

ایران، آمریکا و هرمز: دیپلماسی بدون تفاهم، درگیری در سطح پایین

هفته با پیام‌های متناقض گذشت. اوایل هفته رئیس‌جمهور آمریکا از «حرکت مثبت» به سمت پایان جنگ گفت و وزیر خارجه آمریکا اعلام کرد نیازی به عملیات رزمی گسترده نیست. همزمان گزارش شد معاون رئیس‌جمهور بررسی می‌کند با محسن رضایی، مقام ارشد امنیتی ایران، دیدار حضوری داشته باشد. اما ایران این تصویر را رد کرد. رضایی مذاکره جاری را «دروغ» خواند و گفت تنگه هرمز تا برآورده شدن هفت شرط باز نمی‌شود. محمدباقر قالیباف گفت پاسخ ایران از طریق قطر ارسال شده، توپ در زمین آمریکاست و تنگه هرمز هرگز به وضعیت پیش از جنگ برنمی‌گردد. او همچنین از تفاهم با عمان برای مدیریت تنگه خبر داد.

از سوی دیگر آمریکا هم کوتاه نیامد. فرماندهی مرکزی آمریکا می‌گوید محاصره بنادر ایران را سختگیرانه اجرا می‌کند و رئیس‌جمهور آمریکا گفته نیازی به توافق نیست و کنترل تنگه را در اختیار دارد. او همچنین ایران را از هرگونه اقدام علیه مقام‌های آمریکایی برحذر داشت. در میدان، سپاه پاسداران مدعی شد یک رادار هشدار زودهنگام آمریکا در بحرین را هدف گرفته و این را پاسخ به حمله هوایی به یک دکل مخابراتی در جنوب ایران خواند. به گفته خبرگزاری‌ها این نخستین ادعای ایران درباره حمله به دارایی‌های نظامی آمریکا در یک کشور خلیج فارس از اوایل سپتامبر است. گزارش‌هایی هم از حمله به منطقه سیریک و درگیری‌های دریایی منتشر شده که بخشی از آن تأیید مستقل نشده است. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی هم از ایران خواست دسترسی به سایت‌های هسته‌ای را بازگرداند و ایران بازرسی‌ها را نپذیرفته است.

جمع‌بندی ژئوپلیتیک این است که دو طرف هر دو منتظر طرف مقابل هستند. ایران شروط خود را اعلام کرده و آمریکا محاصره را ادامه می‌دهد. نتیجه، وضعیتی است که نه توافق در افق نزدیک دیده می‌شود و نه جنگ گسترده قطعی است. برای بازارها این یعنی نفت باید فعلاً با نوسان و ریسک دو طرفه معامله شود.

سهام آمریکا: بازگشت پس از ریزش و ضعف در زیر سطح

بعد از ریزش شدید ۵ نوامبر، بازار سهام این هفته جبران کرد. شاخص S&P 500 از ۷۳۷۷ در پایان روز ششم نوامبر به ۷۵۹۲ در بسته شدن پنج‌شنبه رسید و نزدک از حدود ۲۴۵۷۹ به ۲۵۳۶۶. دوشنبه با رشد ۲٫۳۵ درصدی S&P 500 بهترین روز هفته بود و چهارشنبه هم حدود ۱٫۳ درصد رشد داشت. اما پنج‌شنبه با ۰٫۳۵ درصد افت بسته شد و گسترده بودن ضعف جلب توجه می‌کرد: از ۵۰۰ سهم، حدود ۳۷۷ سهم افت کردند و شاخص راسل ۲۰۰۰ که نماینده شرکت‌های کوچک‌تر است ۱٫۶۶ درصد ریخت. این نشانه‌ای است که بازیابی هفته بیشتر به چند سهم بزرگ تکیه داشت.

دو عامل پنج‌شنبه اثرگذار بود. اول، بالا رفتن بازده‌ها و قیمت‌گذاری کامل افزایش نرخ دسامبر که سهام رشد را زیر فشار می‌گذارد. دوم، خبر استعفای ناگهانی جنسن هوانگ از مدیرعاملی انویدیا که گزارش‌ها آن را به افشاگری‌هایی درباره رفتار شخصی او مربوط می‌دانند. سهام انویدیا حدود ۴٫۳ درصد افت کرد، هرچند ضرر آن در طول روز تا حدی جبران شد. رقبایی مثل ای‌ام‌دی و برادکام از انتظار سهم‌گیری بیشتر سود بردند. باید بین یک ریسک مدیریتی و تغییر بنیادی در تقاضای تراشه‌های هوش مصنوعی فرق گذاشت. تا اینجا خبر بیشتر یک شوک حاکمیتی است و داده‌ای درباره افت سفارش‌ها منتشر نشده. با این حال در بازاری که از نگرانی درباره بازده سرمایه‌گذاری هوش مصنوعی خسته است، چنین خبری حساسیت را بالا می‌برد.

بازار امروز بعد از انتشار شاخص قیمت تولیدکننده و گشایش وال‌استریت وارد معامله می‌شود. بنابراین اعداد پایانی هفته هنوز مشخص نیست.

بیت‌کوین، اتریوم و بازار ارزهای دیجیتال: ریزش به سطوح آگوست

بازار ارزهای دیجیتال بدترین هفته این دوره را دید. بیت‌کوین که هفته پیش حدود ۷۶ هزار دلار بود، به نزدیک ۶۸ هزار دلار سقوط کرد و کف امروز را حدود ۶۷٫۵ هزار دلار ثبت کرد، یعنی پایین‌ترین سطح از آگوست. اتریوم هم زیر ۲۰۰۰ دلار رفت و به حدود ۱۹۰۰ تا ۱۹۳۵ رسید که برای اولین بار از آگوست زیر این سطح است. ارزش کل بازار حدود ۲٫۳۶ تریلیون دلار شد و حدود ۱٫۳ تا ۱٫۵ میلیارد دلار موقعیت اهرمی تصفیه شد. شاخص ترس و طمع به ۲۰ یعنی «ترس شدید» رسید.

عوامل ریزش چند لایه بود. نرخ بهره بالاتر و دلار قوی نقدینگی را از دارایی‌های پرریسک بیرون می‌کشد. صندوق‌های قابل معامله بیت‌کوین تا ۱۱ نوامبر پنج جلسه پیاپی خروج سرمایه داشتند و جمع آن حدود ۱٫۴۴ میلیارد دلار بود. عرضه استیبل‌کوین‌ها هم در ۳۰ روز گذشته حدود ۱۴٫۲ میلیارد دلار کاهش یافته که به گفته داده‌های زنجیره‌ای بزرگ‌ترین انقباض از ژوئن ۲۰۲۲ است. یعنی پول تازه برای خرید کم شده است. ریزش سهام فناوری و شوک انویدیا هم به آن اضافه شد. در بخش فنی، حمایت ۷۰ تا ۷۱ هزار دلار شکسته شده و بازگشت پایدار حداقل به بازپس‌گیری ۷۳ هزار دلار نیاز دارد. کف قبلی نزدیک ۶۲٫۷ هزار دلار در اواسط آگوست حمایت مهم بعدی است.

این هفته دوباره نشان داد که بیت‌کوین در دوره فشار نقدینگی با سهام پرریسک حرکت می‌کند، نه مثل طلا. با افزایش احتمال سخت‌گیری بیشتر فدرال رزرو، ارزهای دیجیتال بدون محرک جدید سخت می‌توانند جهت را برگردانند.

ارتباط میان بازارها

زنجیره غالب این هفته این بود: داده‌های داغ اشتغال و تورم باعث شد بازار افزایش نرخ دسامبر را قطعی بداند، بازده اوراق بالای ۵ درصد رفت، دلار به بالاترین سطح ۱۹ ماهه رسید و همین دو عامل طلا، یورو، پوند و ارزهای دیجیتال را پایین کشید. سهام آمریکا که هفته قبل از ترس و افت بازده‌ها آسیب دیده بود، این هفته با وجود بازده‌های بالا بازیابی کرد، ولی ضعف زیر سطح نشان می‌دهد این بازیابی شکننده است.

نفت در این زنجیره نقش متفاوتی داشت. نفت پایین‌تر از اوج‌های قبل فشار تورمی را کمی کم می‌کند، اما تورم هسته هم‌چنان ۰٫۳ درصد در ماه است و این یعنی مسئله فقط انرژی نیست. به همین دلیل فدرال رزرو حتی با نفت پایین‌تر هم سخت‌گیر مانده. نکته دیگر اینکه افزایش تنش در هرمز این بار به طلا کمک نکرد، چون بازار روی نرخ بهره متمرکز بود.

سناریوهای پیش رو

سناریوی اول، تداوم قدرت دلار و بازده‌ها. اگر شاخص قیمت تولیدکننده و داده‌های بعدی تورم را بالا نگه دارند و فدرال رزرو لحن سخت‌گیرانه را ادامه دهد، شاخص دلار می‌تواند به سمت ۱۰۴ برود. در این حالت یورو زیر ۱٫۱۰ می‌رود، طلا زیر ۳۸۰۰ فشار می‌بیند و ارزهای دیجیتال محدوده ۶۵ تا ۶۲ هزار دلار را آزمایش می‌کنند. عامل تضعیف‌کننده این سناریو فروش خرده‌فروشی ضعیف یا صورتجلسه نرم‌تر است.

سناریوی دوم، بازگشت کوتاه‌مدت. اگر اعداد هفته آینده ضعیف‌تر از انتظار باشند و بازار به این نتیجه برسد که افزایش دسامبر مقدار بیشتری قیمت‌گذاری شده، بازده‌ها و دلار می‌توانند اصلاح کنند. طلا به سمت ۴۰۰۰ برمی‌گردد و بیت‌کوین مقاومت ۷۳ هزار را امتحان می‌کند. با توجه به جریان خروجی صندوق‌ها و کم شدن استیبل‌کوین، این بازگشت بدون تغییر نقدینگی پایدار نخواهد بود.

سناریوی سوم، تحول ژئوپلیتیکی. اگر مذاکرات غیرمستقیم به چارچوبی برای باز شدن هرمز و رفع محاصره برسد، نفت به سمت زیر ۹۰ می‌رود و فشار تورمی کم می‌شود. اگر درگیری‌های دریایی و حملات به زیرساخت‌های انرژی، از جمله ادعاهای هوثی‌ها علیه عربستان، گسترش یابد، برنت به بالای ۱۰۰ بازمی‌گردد و ریسک‌گریزی بالا می‌رود. در حال حاضر هیچ‌کدام از این دو حالت قطعی نیست.

جمع‌بندی

مهم‌ترین عامل اثرگذار بر بازارها در این لحظه سیاست پولی آمریکاست. افزایش ۲۵ واحدی دسامبر تقریباً در قیمت‌ها لحاظ شده و بازار حالا درباره احتمال افزایش ۵۰ واحدی و مسیر سال ۲۰۲۷ نگران است. حساس‌ترین بازارها به این موضوع دلار، یورو، طلا و ارزهای دیجیتال‌اند. نفت بیشتر به خبرهای هرمز و موجودی‌ها واکنش نشان می‌دهد.

رویدادهایی که باید دنبال شوند: شاخص قیمت تولیدکننده امروز، فروش خرده‌فروشی و صورتجلسه فدرال رزرو هفته آینده، گزارش اشتغال ۴ دسامبر، تورم نوامبر که ۱۰ دسامبر یعنی یک روز بعد از نشست فدرال رزرو می‌آید، نشست اوپک پلاس در ۲۹ نوامبر و هر تحول در مذاکرات ایران و آمریکا. اگر دلار بالای ۱۰۳٫۲ بماند و USD/JPY از ۱۶۰ عبور کند، باید منتظر ریسک مداخله ژاپن هم بود.

در مجموع شرایط فعلی بیشتر به نفع ریسک‌گریزی و قدرت دلار است تا ریسک‌پذیری. از نگاه گروه مالی و تحلیلی Eagle Economic، در چنین محیطی که داده‌های اقتصادی و اخبار ژئوپلیتیکی هر روز جهت را تغییر می‌دهند، مدیریت ریسک و پرهیز از اهرم بالا اهمیت بیشتری از پیش‌بینی قطعی دارد. این متن تحلیلی است و توصیه خرید یا فروش نیست.

گروه مالی و تحلیلی Eagle Economic