بازارهای جهانی پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا

نفت ریزشی، سهام فناوری در اصلاح و جنگ ایران همچنان تعیین‌کننده است

هفته‌ای که امروز، جمعه ۱۵ آبان، به پایان می‌رسد از پرنوسان‌ترین هفته‌های اخیر بازارهای جهانی بود. انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، تنش‌های نظامی در تنگه هرمز، نشست‌های بانک‌های مرکزی و فروش سنگین سهام هوش مصنوعی در یک هفته روی هم افتادند. نتیجه این شد که نفت از اوج هفته گذشته عقب نشست و طلا بالای ۴۱۰۰ دلار بازگشت. سهام آمریکا هم در عرض دو روز اول یک جهش بزرگ و بعد یکی از سنگین‌ترین ریزش‌های ماه‌های اخیر را تجربه کرد. بیت‌کوین نیز دوباره به محدوده ۷۶ هزار دلار برگشت.

نکته مهم این است که این حرکت‌ها محصول یک عامل واحد نیستند. بازار همزمان به سه چیز واکنش نشان می‌دهد: تغییر موازنه سیاسی در واشنگتن، احتمال تداوم سیاست پولی سخت‌گیرانه و نگرانی از بازده سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های هوش مصنوعی. در این میان، اخبار ایران و هرمز همچنان نوسانات انرژی را کنترل می‌کند.

انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و اثر آن بر بازارها

انتخابات روز سوم نوامبر برگزار شد. بر اساس گزارش‌های رسانه‌ای، دموکرات‌ها کنترل هر دو مجلس را به دست آورده‌اند. شمارش آرا هنوز کاملاً نهایی نیست و آمار دقیق کرسی‌ها ممکن است تغییر کند. برای بازار همین تغییر موازنه کافی بود. دولت از این پس با نهاد قانون‌گذاری روبه‌رو است که می‌تواند سیاست‌هایش را کنترل کند. این موضوع در سه حوزه برای بازارها اهمیت دارد.

اول، سیاست خارجی و جنگ. بخشی از ریزش نفت در روز چهارشنبه به این برداشت برمی‌گردد که نتیجه انتخابات فشار سیاسی داخلی برای پایان دادن به درگیری با ایران را بالا می‌برد. گزارش‌ها حاکی است که معامله‌گران پس از انتخابات روی احتمال توافق آمریکا و ایران شرط‌بندی کردند و نفت در یک روز حدود ۹ درصد سقوط کرد. این فقط یک برداشت بازار است و تصمیم رسمی نیست. اگر دولت آمریکا مسیر دیپلماتیک را جدی‌تر دنبال کند، این برداشت تقویت می‌شود. اگر مسیر نظامی ادامه پیدا کند، همین برداشت می‌تواند به سرعت برگردد.

دوم، سیاست مالی و مقررات. بازار سهام آمریکا تاریخچه مثبتی بعد از انتخابات میان‌دوره‌ای دارد و شاخص S&P 500 پس از هر یازده انتخابات میان‌دوره‌ای بین سال‌های ۱۹۸۲ تا ۲۰۲۲ یک سال بعد بالاتر بوده است. اما این الگوی تاریخی تضمین نیست، به‌ویژه وقتی قیمت‌گذاری سهام فناوری و نرخ بهره شرایط متفاوتی دارند. نگرانی‌هایی درباره مقررات سخت‌تر برای هوش مصنوعی و ارزهای دیجیتال بعد از تغییر موازنه کنگره مطرح شده و در ریزش پنج‌شنبه نقش داشته است. این نگرانی‌ها فعلاً بیشتر انتظار است تا قانون مشخص.

سوم، دلار. روز چهارشنبه شاخص دلار پس از نتایج انتخابات به حدود ۱۰۱٫۳ کاهش یافت و پوند و یورو از آن سود بردند. پنج‌شنبه دلار دوباره کمی بالا آمد و شاخص حدود ۱۰۱٫۵ تا ۱۰۱٫۷ معامله شد. یعنی اثر انتخابات روی دلار کوتاه‌مدت و کم‌عمق بود و عوامل اصلی دلار همچنان نرخ بهره و داده‌های اقتصادی هستند.

نفت و انرژی: عقب‌نشینی از اوج، اما ریسک هرمز زنده است

نفت برنت در پایان هفته گذشته حدود ۱۱۶ دلار بود، بعد در چهارشنبه تا نزدیک ۹۴ تا ۹۵ دلار عقب نشست و روز پنج‌شنبه دوباره به حوالی ۹۹ دلار برگشت. نفت وست تگزاس هم از حدود ۱۰۴ دلار به محدوده ۹۱ دلار آمد. در مجموع برنت نسبت به هفته قبل حدود ۱۵ درصد پایین‌تر است.

دو عامل پشت این ریزش بود. اولی انتظار توافق دیپلماتیک بعد از انتخابات بود. دومی عرضه است. حق‌بیمه نفت‌های خاورمیانه این هفته به سطح پیش از جنگ بازگشت. این نشان می‌دهد در بخش فیزیکی بازار، عرضه کافی وجود دارد و خریداران آسیایی با حاشیه سود پالایشی ضعیف‌تر، کمتر مشتاق خرید بودند. گروه اوپک پلاس هم در نشست اول نوامبر تولید دسامبر را بدون تغییر نگه داشت و نشست بعدی را برای ۲۹ نوامبر تعیین کرد. این تصمیم برای بازار خنثی بود.

اما ریسک ژئوپلیتیک از بین نرفته است. اگر به عقب نگاه کنیم، پنج‌شنبه نفت به محض انتشار گزارش‌هایی درباره آماده‌سازی نیروهای آمریکا و اسرائیل برای عملیات جدید، دوباره جهش کرد. قیمت بالای ۹۰ دلار همچنان نسبت به محدوده ۶۰ تا ۶۵ دلاری که پارسال دیده می‌شد، پرریسک است. گاز طبیعی آمریکا با حدود ۲٫۹۵ دلار در محدوده آرامی است و فشار انرژی عمدتاً روی نفت متمرکز مانده است.

ایران، آمریکا و تنگه هرمز: دیپلماسی و درگیری همزمان

وضعیت میدانی دو روی متفاوت دارد. در روزهای دوم و سوم نوامبر، آمریکا به گفته مقام‌های خود حملاتی «دفاعی» علیه اهداف ایرانی در منطقه تنگه هرمز انجام داد. این حملات پس از شلیک سپاه به یک هواپیمای آمریکایی بود و رئیس‌جمهور آمریکا هم حمله به یک پایگاه پدافند هوایی را تأیید کرد. رسانه‌های ایرانی از انفجار در جزیره قشم خبر دادند. یک مقام آمریکایی گفته این حملات آغاز حملات گسترده‌تر نیست. سپاه هم مدعی شد چهار نفتکش در مسیر ممنوعه جنوب تنگه به مین برخورد کرده‌اند و شب پنج‌شنبه رسانه‌های ایرانی از آتش‌سوزی دو نفتکش دیگر در شرق تنگه خبر دادند. این ادعاها از منابع مستقل تأیید کامل نشده است.

از طرف دیگر، میانجی‌گری قطر ادامه دارد و گزارش شده که دو دور گفت‌وگو هفته گذشته برگزار شده است. چارچوب مورد بحث این است که ایران حملات در هرمز را متوقف کند و در برابر آن آمریکا محاصره بنادر ایران را بردارد. ایران اعلام کرده پاسخ آمریکا به هفت شرطش «قانع‌کننده نیست». شروط شامل پایان جنگ در همه جبهه‌ها، رفع تحریم‌ها، آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده و پایان محاصره دریایی است. نامه معاون رئیس‌جمهور آمریکا هم به تهران رسیده و پاسخی داده نشده است. در همین حال گزارش‌هایی هست که نخست‌وزیر اسرائیل برای حملات بیشتر فشار می‌آورد و چین هم قصد دارد اوایل تا اواسط نوامبر فرستاده ویژه‌ای به ایران، عمان و عربستان بفرستد.

برای بازار، این ترکیب یعنی هر دو سناریو باز است. نه می‌توان توافق را قطعی دانست و نه جنگ گسترده را. بازار نفت این هفته هر دو را در فاصله چند ساعت قیمت‌گذاری کرد.

فدرال رزرو و بازار اوراق: چرخه سخت‌گیری هنوز تمام نشده

فدرال رزرو در سپتامبر نرخ را به محدوده ۳٫۷۵ تا ۴ درصد رسانده و در نشست ۲۸ اکتبر نرخ را ثابت نگه داشت، اما با لحنی که امکان افزایش بعدی را باز می‌گذارد. رئیس فعلی فدرال رزرو، کوین وارش، از ابتدا بر کنترل تورم تأکید داشته است. در چنین فضایی بازار هنوز افزایش نرخ در نشست دسامبر را محتمل می‌داند، هرچند احتمال آن این هفته از حدود ۸۲ درصد به نزدیک ۶۶ درصد کاهش یافت. دلیل کاهش، افت قیمت نفت و کم شدن انتظارات تورمی بود.

بازده اوراق ده‌ساله آمریکا در محدوده ۴٫۸۳ تا ۴٫۸۹ درصد است و بازده دوساله حدود ۴٫۶ درصد. بازده سی‌ساله بالای ۵٫۲ درصد قرار دارد. این سطوح بالا یعنی هزینه تأمین مالی همچنان سنگین است و ارزش‌گذاری سهام رشد، به‌ویژه فناوری، را تحت فشار نگه می‌دارد. دو مقام منطقه‌ای فدرال رزرو، هاماک و بارکین، هم این هفته از رویکرد تدریجی اما ادامه‌دار افزایش نرخ حرف زدند.

امروز گزارش اشتغال غیرکشاورزی اکتبر منتشر می‌شود و تا لحظه نگارش این متن منتشر نشده بود. اجماع تحلیلگران حدود ۶۵ هزار شغل جدید و نرخ بیکاری ۴٫۲ درصد است، با دامنه برآورد حدود ۳۵ تا ۱۲۵ هزار. رشد سالانه دستمزد هم برای اولین بار پس از حدود پنج سال و نیم ممکن است به زیر ۳ درصد برسد. ماه قبل فقط ۲۹ هزار شغل ایجاد شده بود. عدد قوی‌تر از انتظار، احتمال افزایش نرخ در دسامبر را بالا می‌برد و برای دلار حمایتی و برای طلا و سهام فناوری فشارآور است. عدد ضعیف، عکس آن را رقم می‌زند. باید توجه داشت که نیاز اقتصاد برای حفظ ثبات بازار کار با کوچک شدن نیروی کار پایین آمده و حدود ۴۰ هزار شغل در ماه برآورد می‌شود.

سهام آمریکا: جهش چهارشنبه و ریزش پنج‌شنبه

روند هفته در بازار سهام آمریکا بسیار ناپایدار بود. اکتبر برای نزدک بدترین ماه از مارس ۲۰۲۵ بود و حدود ۵٫۳ درصد افت کرد. شاخص S&P 500 نیز از رکورد ۷۸۱۸ واحدی ششم اکتبر فاصله گرفت. دوشنبه و سه‌شنبه بازار محتاط بود و منتظر نتایج انتخابات ماند. چهارشنبه، با روشن شدن نتیجه و کاهش قیمت نفت، داو جونز حدود ۱۵۶۹ واحد، یعنی ۳ درصد، جهش کرد و به ۵۳٬۳۵۶ رسید که بهترین روز آن از آوریل ۲۰۲۵ بود. S&P 500 حدود ۱٫۶ درصد و نزدک ۱٫۴ درصد بالا رفتند و شاخص ترس هم به حدود ۱۶٫۶ کاهش یافت.

پنج‌شنبه همه آن مکاسب پاک شد. نزدک ۵٫۵۲ درصد افت کرد و به ۲۴٬۳۱۵ رسید، S&P 500 حدود ۴٫۳۶ درصد به ۷۳۵۴ رسید و داو جونز حدود ۳٫۴ درصد پایین آمد. هر سه شاخص بدترین روز خود از آوریل ۲۰۲۵ را ثبت کردند و نزدک وارد محدوده اصلاح شد و زیر میانگین ۲۰۰ روزه رفت. تقریباً همه بخش‌های S&P 500 افت کردند، اما آسیب اصلی به نیمه‌هادی‌ها و نرم‌افزار وارد شد.

علت اصلی، نگرانی دوباره درباره سرمایه‌گذاری در زیرساخت هوش مصنوعی بود: ترس از کند شدن ساخت مراکز داده، هزینه تأمین مالی این پروژه‌ها و بازده واقعی آن‌ها. نرخ بهره بالا این نگرانی را تشدید می‌کند، چون سرمایه‌گذاری‌های سنگین با بدهی را پرهزینه‌تر می‌کند. نگرانی از مقررات احتمالی بعد از انتخابات هم به آن اضافه شد. باید بین دو چیز تفاوت گذاشت. این ریزش، که بخشی از آن مربوط به موضع‌گیری سرمایه‌گذاران است، لزوماً به معنای تغییر بنیادی در چشم‌انداز شرکت‌های بزرگ نیست. اما اگر شاخص‌ها نتوانند بالای میانگین ۲۰۰ روزه برگردند، فشار فروش می‌تواند ادامه پیدا کند.

داده کافی و تأییدشده‌ای از بازارهای سهام اروپا و آسیا برای امروز در دسترس نداشتم، بنابراین درباره آن‌ها ادعای عددی نمی‌کنم. در سطح کیفی، ریزش فناوری آمریکا معمولاً به بازارهای وابسته به نیمه‌هادی در آسیا منتقل می‌شود، و اروپا به دلیل قیمت انرژی و سخت‌گیری بانک مرکزی تحت فشار است.

طلا و نقره: مقصد امن در روزی که سهام ریخت

طلا روز چهارشنبه از حدود ۴۰۴۶ به بالای ۴۱۰۰ دلار رسید و در اوج روز به ۴۱۴۶ دلار رسید که بالاترین سطح از ۲۰ اکتبر است. نقره حدود ۵۲ دلار است. این رشد با کاهش بازده اوراق، افت احتمال افزایش نرخ در دسامبر و ریزش سهام همخوانی دارد. امروز طلا کمی پایین‌تر، حدود ۴۰۹۸ دلار، و نقره حدود ۵۱٫۸ دلار معامله می‌شود.

نکته قابل توجه این است که طلا در این هفته هم از فرار به سمت دارایی امن سود برد و هم از ریزش بازده‌ها، نه از تقویت دلار. اگر امروز اشتغال قوی ظاهر شود و دلار و بازده‌ها بالا بروند، طلا با فشار کوتاه‌مدت روبه‌رو می‌شود. اگر داده ضعیف باشد، شرایط برای ادامه رشد مساعدتر است. مقاومت‌های ۴۱۵۰ و حمایت‌های نزدیک ۴۰۵۰ را باید زیر نظر داشت.

شاخص دلار و جفت‌ارزهای اصلی

شاخص دلار حدود ۱۰۱٫۵ تا ۱۰۱٫۷ است. هفته گذشته انتظارات افزایش نرخ فدرال رزرو و تقاضای نقدینگی دلاری از آن حمایت می‌کرد، ولی نتیجه انتخابات و افت بازده‌ها فشار کوتاه‌مدت وارد کرد.

در EUR/USD یورو حدود ۱٫۱۲۲ معامله می‌شود. چهارشنبه به ۱٫۱۳ نزدیک شد، اما فروشنده‌ها آن را نگه داشتند. بانک مرکزی اروپا نرخ سپرده را ۲٫۵ درصد نگه داشته و برخی مقام‌ها از احتمال بالای افزایش در دسامبر گفته‌اند، اما فاصله یورو از اوج ۱٫۲۰۶۷ امسال حدود ۷ درصد است.

در GBP/USD پوند به ۱٫۳۵۰۰ رسید که بالاترین سطح هفت هفته اخیر است. بانک مرکزی انگلستان پنج‌شنبه نرخ را از ۳٫۷۵ به ۴ درصد رساند، اولین افزایش از سال ۲۰۲۳، و گزارش شده همه نه عضو کمیته به آن رأی دادند. پوند بالای ۱٫۳۵ مقاومت دارد.

در USD/JPY قیمت حدود ۱۵۷٫۷ تا ۱۵۸ است. صورتجلسه بانک مرکزی ژاپن نشان می‌دهد اعضا به ادامه افزایش نرخ از سطح ۱٫۲۵ درصد متمایل‌اند و تجربه مداخله ژاپن در آوریل، وقتی جفت‌ارز به ۱۶۰٫۷ رسید، سقف روانی را در ۱۶۰ نگه می‌دارد.

در AUD/USD بانک مرکزی استرالیا این هفته نرخ را بالا برد، اما با رأی تقسیم‌شده، و دلار استرالیا زیر ۰٫۷۰ و نزدیک ۰٫۶۹۵ است. فروش سهام و ریسک‌گریزی به این ارز فشار می‌آورد. در USD/CAD بانک مرکزی کانادا ۲۸ اکتبر نرخ را به ۲٫۵ درصد رساند و جفت‌ارز زیر سطح ۱٫۴۰ است. افت نفت از حمایت دلار کانادا می‌کاهد.

بیت‌کوین، اتریوم و ارزهای دیجیتال

بازار ارزهای دیجیتال دقیقاً همان مسیر سهام فناوری را رفت. بیت‌کوین چهارشنبه بعد از انتخابات تا حدود ۸۰٬۸۰۰ دلار بالا رفت، اما پنج‌شنبه به حدود ۷۶ هزار دلار برگشت. اتریوم حدود ۷ تا ۸ درصد افت کرد و به نزدیک ۲۲۳۰ تا ۲۲۵۰ دلار رسید که پایین‌ترین سطح روزانه از آگوست است. ارزش کل بازار حدود ۵ درصد کم شد و به حدود ۲٫۶۴ تا ۲٫۷۱ تریلیون دلار رسید. بیش از یک میلیارد دلار پوزیشن خرید اهرمی لیکوید شد.

عوامل این ریزش چند چیز بود: ریزش نزدک، نگرانی از مقررات بعد از انتخابات، ریسک ژئوپلیتیکی و برخی خبرهای امنیتی در یکی از صرافی‌ها. بیت‌کوین هفته چهارم متوالی نزولی را تجربه می‌کند. تسلط بیت‌کوین حدود ۶۰ تا ۶۱ درصد است و آلت‌کوین‌ها ضعیف‌تر از بیت‌کوین عمل کرده‌اند. در سطح فنی، محدوده ۷۵ تا ۷۶ هزار دلار حمایت مهم است و ۸۰ تا ۸۲ هزار مقاومت قوی. این هفته دوباره ثابت شد که بیت‌کوین در شرایط فشار نقدینگی مثل دارایی پرریسک رفتار می‌کند، نه طلا.

ارتباط میان بازارها

زنجیره اصلی این هفته این بود: نتیجه انتخابات و انتظار توافق، نفت را پایین آورد. نفت پایین‌تر یعنی فشار تورمی کمتر، احتمال کمتر افزایش نرخ در دسامبر، بازده پایین‌تر و دلار ضعیف‌تر. این ترکیب به نفع طلا و سهام بود. ولی وقتی نگرانی درباره هوش مصنوعی و مقررات وارد شد، سهام فناوری و کریپتو علی‌رغم کاهش بازده‌ها ریختند. یعنی این بار ریسک خاص بخش فناوری از عامل کلان قوی‌تر بود. طلا از هر دو مسیر سود برد، چون هم بازده پایین آمد و هم ترس بالا رفت.

نکته مهم دیگر این است که ریزش پنج‌شنبه با کاهش بازده اوراق همراه بود و دلار هم قوی‌تر نشد. این یعنی بازار به ترس و دارایی امن واکنش نشان داد، نه به بحران نقدینگی دلاری.

سناریوهای پیش رو

سناریوی اول، کاهش تنش‌ها. اگر مذاکرات قطر و پاکستان به چارچوبی برسد که در آن حملات در هرمز متوقف و محاصره بنادر ایران لغو شود، نفت می‌تواند به محدوده پایین‌تر برگردد. این به کاهش فشار تورمی و احتمال کمتر افزایش نرخ در دسامبر کمک می‌کند. در این حالت سهام و ارزهای پرریسک فرصت بازیابی دارند و دلار و طلا ممکن است تحت فشار قرار بگیرند. عامل تأییدکننده، پاسخ رسمی ایران به نامه آمریکا و بازگشت ترافیک نفتکش‌هاست. ریسک این سناریو این است که تا امروز هر دو طرف مواضع سختی دارند.

سناریوی دوم، تداوم وضعیت فعلی. درگیری‌های محدود و گفت‌وگوهای غیرمستقیم ادامه پیدا می‌کند. نفت بین حدود ۹۰ تا ۱۰۰ دلار نوسان می‌کند و بازار سهام به داده‌های اقتصادی، گزارش اشتغال و تورم اکتبر واکنش نشان می‌دهد. تعیین‌کننده‌ترین متغیرها نرخ بهره و سرنوشت سهام هوش مصنوعی خواهد بود.

سناریوی سوم، تشدید بحران. اگر گزارش‌های مربوط به آماده‌سازی عملیات جدید آمریکا و اسرائیل به حمله تبدیل شود، ریسک اختلال عرضه افزایش می‌یابد و نفت دوباره می‌تواند به سمت سطوح هفته گذشته برگردد. نتیجه آن فشار تورمی بیشتر، بازده بالاتر و فشار مضاعف بر سهام و کریپتو است. طلا در این حالت ممکن است از تقاضای امن حمایت بگیرد، اما اگر بازده‌ها هم بالا بروند، رشد آن تضمین‌شده نیست. مهم‌ترین ریسک پیش‌بینی در این سناریو، واکنش بازار به حمله‌ای است که ممکن است محدود بماند.

جمع‌بندی

مهم‌ترین عامل اثرگذار بر بازارها در حال حاضر ترکیب سه چیز است: مسیر جنگ و دیپلماسی درباره ایران، مسیر نرخ بهره آمریکا و اعتماد به سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی. انتخابات میان‌دوره‌ای این سه را مستقیماً تغییر نداد، اما انتظارات را جابه‌جا کرد: بازار حالا ریسک سیاسی داخلی آمریکا را بیشتر در نظر می‌گیرد و احتمال فشار برای توافق را بالاتر می‌داند.

حساس‌ترین بازارها در حال حاضر نفت، نزدک و ارزهای دیجیتال هستند. نفت نسبت به هر خبر هرمز واکنش فوری می‌دهد و بازار کریپتو و نزدک به نگرانی‌های هوش مصنوعی و نرخ بهره. چند رویداد را باید دنبال کرد: گزارش اشتغال امروز، شاخص‌های تورم اکتبر، پاسخ ایران به پیشنهاد آمریکا، سفر فرستاده چین به منطقه، نشست اوپک پلاس در ۲۹ نوامبر و نشست دسامبر فدرال رزرو. همچنین اگر نزدک نتواند به بالای میانگین ۲۰۰ روزه برگردد، احتمال ادامه اصلاح بیشتر می‌شود. طلا اگر بالای ۴۱۰۰ بماند، فضای مثبتش حفظ می‌شود.

در مجموع شرایط فعلی بیشتر به سمت احتیاط و ریسک‌گریزی متمایل است تا ریسک‌پذیری. نوسان بالا است، هر دو سناریوی توافق و تشدید همچنان باز هستند و هیچ‌کدام قطعی نیست. از نگاه گروه مالی و تحلیلی Eagle Economic، در چنین محیطی مدیریت ریسک و تمرکز بر داده‌های روز مهم‌تر از پیش‌بینی قطعی جهت بازار است. این متن تحلیلی است و توصیه خرید یا فروش نیست.

گروه مالی و تحلیلی Eagle Economic