طلا و نفت و تشدید تنش خاورمیانه و تغییر معادلات بازار

بازارهای جهانی طی هفته اخیر بار دیگر تحت تأثیر مستقیم تحولات خاورمیانه قرار گرفته‌اند و مهم‌ترین تغییر نسبت به هفته گذشته، افزایش نگرانی درباره تداوم اختلال در مسیرهای انرژی است. درگیری ایران و آمریکا نه‌تنها ریسک سیاسی منطقه را بالا برده، بلکه اثر آن اکنون به بازار نفت، تورم جهانی، بازده اوراق و سیاست پولی بانک‌های مرکزی منتقل شده است.

در شرایط فعلی، مسئله اصلی بازار دیگر فقط ادامه یا توقف درگیری نیست؛ چگونگی عبور انرژی از منطقه و بازگشت ثبات به مسیرهای تجاری به متغیر تعیین‌کننده تبدیل شده است. کاهش شدید عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز و اختلال در مسیرهای جایگزین انرژی، فشار صعودی قابل‌توجهی بر نفت ایجاد کرده است.

نفت و انرژی؛ مرکز ثقل بازار

نفت طی هفته اخیر یکی از قوی‌ترین واکنش‌ها را به تحولات منطقه نشان داده است. رشد قیمت دیگر فقط ناشی از نگرانی درباره صادرات نفت ایران نیست؛ اکنون ریسک انتقال نفت از خلیج فارس و اختلال در زیرساخت‌های منطقه نیز وارد معادله شده است.

اختلال در مسیرهای صادراتی عربستان و کاهش عبور کشتی‌ها از هرمز باعث شده بازار عرضه فیزیکی نفت را با حساسیت بیشتری دنبال کند. در نتیجه، حتی اگر تقاضای جهانی تغییر قابل‌توجهی نداشته باشد، کاهش عرضه قابل دسترس می‌تواند قیمت انرژی را در سطوح بالا نگه دارد.

از طرف دیگر، نفت گران یک پیام مهم برای تمام بازارهای مالی دارد: تورم دوباره می‌تواند به مسئله اصلی بانک‌های مرکزی تبدیل شود.

بنابراین تا زمانی که وضعیت هرمز و جریان صادرات انرژی روشن نشود، چشم‌انداز بنیادی نفت همچنان پرریسک و متمایل به سطوح بالاتر باقی می‌ماند.

طلا؛ پناهگاه امن در برابر فشار نرخ بهره

طلا در هفته اخیر رفتار پیچیده‌ای داشته است. از یک طرف، افزایش تنش‌های نظامی و نااطمینانی اقتصادی باید تقاضای امن برای طلا را افزایش دهد؛ اما از طرف دیگر، رشد نفت و افزایش نگرانی‌های تورمی باعث شده بازار نسبت به مسیر نرخ بهره آمریکا حساس‌تر شود.

داده‌های تورمی اخیر آمریکا نیز انتظارات مربوط به سیاست فدرال رزرو را تغییر داده و همین موضوع باعث شده طلا نتواند صرفاً از افزایش ریسک ژئوپلیتیکی استفاده کند.

در واقع، بازار طلا اکنون بین دو نیروی متضاد قرار گرفته است:

تشدید جنگ و نااطمینانی → افزایش تقاضای امن

نفت بالاتر، تورم بیشتر و نرخ بهره بالاتر → فشار بر طلا

به همین دلیل، در کوتاه‌مدت رفتار دلار و بازده اوراق آمریکا برای طلا اهمیت بسیار زیادی خواهد داشت. در میان‌مدت اما اگر بحران انرژی به کاهش رشد اقتصادی جهانی منجر شود، جذابیت طلا به‌عنوان پوشش ریسک می‌تواند دوباره تقویت شود.

شاخص دلار؛ حمایت از ریسک ژئوپلیتیکی، فشار از سمت سیاست پولی

دلار در هفته اخیر با دو جریان متضاد روبه‌رو بوده است. تشدید بحران خاورمیانه تقاضا برای دارایی‌های امن را افزایش داده و از دلار حمایت کرده، اما هم‌زمان نگرانی درباره وضعیت مالی و تورمی آمریکا باعث شده رشد دلار کاملاً یک‌طرفه نباشد.

افزایش قیمت نفت نیز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اگر شوک انرژی ادامه‌دار شود، فشار تورمی می‌تواند فدرال رزرو را برای کاهش نرخ بهره محتاط‌تر کند. در روزهای اخیر همین موضوع باعث افزایش انتظارات برای سیاست پولی سختگیرانه‌تر شده است.

بنابراین در کوتاه‌مدت، بحران خاورمیانه و نرخ‌های بهره آمریکا همچنان دو موتور اصلی حرکت دلار هستند.

EUR/USD؛ یورو در برابر شوک انرژی

یورو در شرایط فعلی با فشار ناشی از افزایش هزینه انرژی مواجه است. اقتصاد اروپا نسبت به شوک‌های انرژی حساس است و ادامه رشد نفت می‌تواند هم تورم منطقه را افزایش دهد و هم فشار بیشتری بر فعالیت اقتصادی وارد کند.

در مقابل، کاهش تنش در خاورمیانه می‌تواند به سرعت بخشی از این فشار را کاهش دهد. بنابراین مسیر EUR/USD در هفته‌های آینده تا حد زیادی به دو متغیر وابسته خواهد بود: رفتار دلار آمریکا و آینده قیمت انرژی.

در شرایط فعلی، ادامه بحران انرژی فضای راحتی برای یورو ایجاد نمی‌کند.

GBP/USD؛ پوند میان تورم و رشد اقتصادی

پوند نیز از افزایش قیمت انرژی و تقویت نسبی دلار تأثیر می‌گیرد. مشکل اصلی برای اقتصاد بریتانیا این است که انرژی گران می‌تواند هم‌زمان تورم را بالا نگه دارد و قدرت خرید و رشد اقتصادی را تحت فشار قرار دهد.

این شرایط بانک مرکزی انگلستان را در موقعیت دشوارتری قرار می‌دهد؛ زیرا سیاست پولی بیش از حد سخت می‌تواند به رشد آسیب بزند و سیاست بیش از حد نرم نیز می‌تواند با تورم مقابله نکند.

بنابراین در کوتاه‌مدت، پوند بیش از گذشته به روند نفت و دلار وابسته شده است.

USD/JPY؛ ین دوباره اهمیت پیدا کرده است

ین ژاپن طی روزهای اخیر توجه بیشتری را به خود جلب کرده است. افزایش انتظارات نسبت به سیاست پولی بانک مرکزی ژاپن در کنار تقاضای سنتی برای ین در زمان افزایش ریسک جهانی، از این ارز حمایت کرده است.

از طرف مقابل، افزایش بازده اوراق آمریکا همچنان مزیت دلار را حفظ می‌کند. بنابراین مسیر USD/JPY در شرایط فعلی حاصل رقابت میان اختلاف نرخ بهره، تقاضای پناهگاه امن و سیاست بانک مرکزی ژاپن است.

AUD/USD؛ حساس به ریسک جهانی و چین

دلار استرالیا در هفته اخیر تحت تأثیر افزایش ریسک ژئوپلیتیکی و نگرانی درباره رشد جهانی قرار گرفته است. این ارز علاوه بر شرایط داخلی استرالیا، ارتباط زیادی با چرخه کالاها و اقتصاد چین دارد.

اگر بحران خاورمیانه ادامه پیدا کند و قیمت انرژی بالا بماند، فشار بر رشد اقتصاد جهانی می‌تواند اشتهای سرمایه‌گذاران برای ارزهای پرریسک را کاهش دهد.

در مقابل، کاهش تنش و بازگشت آرامش به بازارهای جهانی می‌تواند زمینه بهتری برای AUD/USD ایجاد کند.

USD/CAD؛ نفت در برابر دلار

USD/CAD اکنون یکی از مهم‌ترین جفت‌ارزها برای دنبال کردن اثر بحران انرژی است.

از یک طرف، رشد نفت معمولاً از دلار کانادا حمایت می‌کند؛ زیرا کانادا صادرکننده مهم انرژی است. از طرف دیگر، افزایش ریسک جهانی تقاضا برای دلار آمریکا را بالا می‌برد.

به همین دلیل، جهت این جفت‌ارز به این بستگی دارد که در ادامه، قدرت نفت بیشتر باشد یا تقاضای امن برای دلار آمریکا.

وضعیت فدرال رزرو؛ مهم‌ترین متغیر فراتر از جنگ

بازار اکنون در شرایطی قرار گرفته که هرگونه افزایش قیمت انرژی می‌تواند مستقیماً وارد معادله سیاست پولی آمریکا شود.

اگر نفت در سطوح بالا باقی بماند، احتمال ماندگاری تورم بیشتر می‌شود و فدرال رزرو برای کاهش نرخ بهره با محدودیت بیشتری مواجه خواهد شد. از سوی دیگر، اگر شوک انرژی باعث افت محسوس فعالیت اقتصادی شود، بانک مرکزی با یک وضعیت دشوار یعنی ترکیب تورم بالا و رشد ضعیف روبه‌رو خواهد شد.

همین تضاد باعث شده بازار ارز در هفته جاری نسبت به داده‌های تورمی و سیگنال‌های فدرال رزرو حساس‌تر از گذشته باشد.

چشم‌انداز هفته پیش‌رو

در حال حاضر مسیر بازار به سه سناریوی اصلی وابسته است.

ادامه درگیری و اختلال انرژی:
در این حالت نفت همچنان حمایت بنیادی خواهد داشت، دلار از تقاضای امن برخوردار می‌ماند و فشار تورمی می‌تواند سیاست بانک‌های مرکزی را سخت‌تر کند.

کاهش تنش و بازگشت مسیر مذاکرات:
در صورت کاهش واقعی ریسک، بخشی از پرمیوم ژئوپلیتیکی نفت تخلیه می‌شود و سرمایه می‌تواند دوباره به سمت ارزهای ریسکی‌تر حرکت کند.

تداوم وضعیت مبهم:
این سناریو می‌تواند بیشترین نوسان را ایجاد کند؛ زیرا بازار با هر خبر سیاسی میان خرید دارایی‌های امن و بازگشت به معاملات ریسکی جابه‌جا خواهد شد.

نتیجه‌گیری

تصویر بنیادی بازار در پایان این هفته نشان می‌دهد که نفت همچنان مهم‌ترین متغیر اثرگذار بر بازارهای جهانی است. مسئله اصلی، نه فقط حجم تولید، بلکه امنیت مسیر انتقال انرژی است و تا زمانی که وضعیت هرمز و زیرساخت‌های انرژی منطقه به ثبات نرسد، ریسک قیمتی نفت بالا باقی خواهد ماند.

طلا همچنان از نااطمینانی ژئوپلیتیکی حمایت می‌شود، اما رشد نفت و احتمال ماندگاری تورم باعث شده مسیر آن بیش از گذشته به سیاست فدرال رزرو، دلار و بازده اوراق وابسته باشد. دلار نیز از تقاضای امن و نگرانی‌های تورمی حمایت می‌گیرد، در حالی که یورو و پوند در برابر شوک انرژی آسیب‌پذیرتر شده‌اند. ین از تغییر انتظارات سیاست پولی ژاپن حمایت می‌گیرد و AUD/USD همچنان به وضعیت ریسک جهانی و چین حساس است.

در مجموع، زنجیره اصلی بازار در شرایط فعلی این است: تنش خاورمیانه → اختلال انرژی → نفت → تورم → سیاست بانک‌های مرکزی → دلار → طلا و جفت‌ارزهای اصلی. تا زمانی که این زنجیره از سمت ژئوپلیتیک شکسته نشود، نوسان در بازار فارکس و کالاها می‌تواند همچنان بالا باقی بماند.

این جمع‌بندی، دیدگاه تحلیلی گروه مالی و تحلیلی Eagle Economic درباره شرایط فعلی بازارهای جهانی است.