بازار ارز ایران در ماه‌های اخیر یکی از مهم‌ترین دوره‌های خود را تجربه کرده است. پس از تنش‌های نظامی و امنیتی که باعث جهش شدید قیمت دلار و تتر شد، اکنون فضای اقتصادی وارد فاز متفاوتی شده است. آتش‌بس تثبیت شده، توافق میان ایران و آمریکا به امضا رسیده و بخشی از محدودیت‌های صادرات نفت و پتروشیمی نیز کاهش یافته است. همین تغییرات باعث شده انتظارات معامله‌گران نسبت به آینده نرخ ارز دگرگون شود.

از طرف دیگر، نمودار تتر به تومان نیز نشان می‌دهد که بازار پس از ثبت سقف تاریخی خود وارد فاز اصلاحی شده و بخش مهمی از پرمیوم ریسک سیاسی که در قیمت دلار و تتر وجود داشت، تخلیه شده است.

تأثیر توافق بر بازار ارز

مهم‌ترین عاملی که در حال حاضر روی دلار و تتر فشار وارد می‌کند، کاهش ریسک سیاسی است.

در دوره تنش‌ها، بخش قابل توجهی از رشد دلار ناشی از ترس بازار نسبت به احتمال درگیری گسترده‌تر، تشدید تحریم‌ها و اختلال در تجارت خارجی بود. اما اکنون با امضای توافق و کاهش تنش‌ها، بخشی از این تقاضای احتیاطی از بازار خارج شده است.

در چنین شرایطی معامله‌گران دیگر مانند گذشته حاضر نیستند برای خرید دلار و تتر در هر قیمتی رقابت کنند و همین موضوع موجب افزایش عرضه و کاهش هیجان خرید شده است.

نقش صادرات نفت و پتروشیمی

یکی از مهم‌ترین متغیرهای بنیادی که می‌تواند در ماه‌های آینده روی نرخ ارز اثرگذار باشد، افزایش درآمدهای ارزی کشور است.

اگر کاهش محدودیت‌های نفتی و پتروشیمی به شکل عملیاتی ادامه پیدا کند، ایران قادر خواهد بود حجم بیشتری از صادرات خود را وارد بازارهای جهانی کند. این موضوع چند پیامد مهم دارد:

• افزایش ورود ارز به اقتصاد
• بهبود تراز ارزی کشور
• افزایش توان بانک مرکزی برای مدیریت بازار
• کاهش فشار تقاضا در بازار آزاد

به همین دلیل بخشی از معامله‌گران معتقدند در صورت اجرای کامل توافق، بازار ارز می‌تواند برای مدتی وارد دوره ثبات یا حتی اصلاح عمیق‌تر شود.

چرا هنوز ریسک صعود دلار کاملاً از بین نرفته است؟

با وجود تمامی اخبار مثبت، بازار همچنان با احتیاط رفتار می‌کند.

فعالان اقتصادی به خوبی می‌دانند که توافق‌های سیاسی زمانی اثر پایدار خواهند داشت که در عمل اجرا شوند. به همین دلیل هنوز بخشی از بازار منتظر مشاهده نتایج واقعی توافق است.

عواملی مانند:

• نحوه اجرای تعهدات دو طرف
• میزان واقعی صادرات نفت
• دسترسی ایران به منابع ارزی
• وضعیت تورم داخلی
• رشد نقدینگی

همچنان می‌توانند بر مسیر آینده دلار اثرگذار باشند.

به همین دلیل بازار فعلاً وارد فاز خوش‌بینی محتاطانه شده و هنوز نمی‌توان از آغاز یک روند نزولی بلندمدت قطعی صحبت کرد.

ارتباط تحلیل بنیادی با وضعیت تکنیکال تتر

از منظر تکنیکال نیز نمودار تتر پس از ثبت سقف تاریخی نزدیک 190 هزار تومان وارد اصلاح شد و تا محدوده‌های حمایتی پایین‌تر کاهش یافت.

در حال حاضر قیمت موفق شده بخشی از افت اخیر را جبران کند اما همچنان فاصله محسوسی با سقف تاریخی دارد.

این رفتار کاملاً با شرایط بنیادی بازار هماهنگ است:

• کاهش تنش‌های سیاسی باعث اصلاح قیمت شد.
• توافق و کاهش تحریم‌ها فشار فروش ایجاد کرد.
• اما وجود تورم ساختاری و عدم قطعیت نسبت به آینده مانع از سقوط سنگین‌تر نرخ ارز شده است.

در واقع بازار اکنون میان دو نیروی متضاد قرار گرفته است؛ از یک سو اخبار مثبت سیاسی و افزایش درآمدهای ارزی و از سوی دیگر تورم داخلی و ریسک‌های اقتصادی بلندمدت.

سناریوی پیش رو

سناریوی مثبت برای ریال

اگر توافق به صورت کامل اجرایی شود، صادرات نفت افزایش یابد و دسترسی به منابع ارزی بهبود پیدا کند، احتمال ادامه فشار نزولی بر دلار و تتر وجود خواهد داشت و بازار می‌تواند وارد دوره‌ای از ثبات نسبی شود.

سناریوی خنثی

در صورت اجرای محدود توافق و باقی ماندن بخشی از ابهامات، احتمال نوسان بازار در یک محدوده مشخص بیشتر خواهد بود و دلار وارد فاز رنج میان‌مدت می‌شود.

سناریوی صعودی برای دلار

اگر اجرای توافق با مشکل مواجه شود، اختلافات سیاسی مجدداً افزایش یابد یا درآمدهای ارزی کمتر از انتظار باشد، بازار می‌تواند دوباره بخشی از افت اخیر را جبران کرده و به سمت سطوح بالاتر حرکت کند.

جمع‌بندی

بازار دلار و تتر در حال حاضر تحت تأثیر مهم‌ترین تحول سیاسی و اقتصادی چند سال اخیر قرار گرفته است. کاهش تنش‌ها، امضای توافق و بهبود چشم‌انداز صادرات نفتی باعث تخلیه بخشی از ریسک موجود در بازار ارز شده و همین مسئله عامل اصلی اصلاح قیمت‌ها از سقف‌های تاریخی محسوب می‌شود.

با این حال، مسیر آینده دلار و تتر بیش از هر چیز به نحوه اجرای توافق، میزان ورود ارز حاصل از صادرات و سیاست‌های پولی و مالی کشور وابسته خواهد بود. بنابراین در شرایط فعلی، بازار از فاز هیجانی جنگی خارج شده اما هنوز وارد مرحله قطعیت کامل نشده است و معامله‌گران همچنان تحولات سیاسی و اقتصادی را با دقت دنبال می‌کنند.

تحلیل و پژوهش: گروه مالی و تحلیلی ایگل