بازارهای جهانی امروز با یک تغییر جدی در فضای ریسک مواجه شده‌اند. پس از حملات جدید آمریکا به اهدافی در ایران و پاسخ متقابل تهران، آتش‌بس موقت عملاً با یکی از شدیدترین دورهای درگیری هفته‌های اخیر روبه‌رو شده است. در نتیجه، بازار دوباره سناریوی طولانی شدن بحران و اختلال در جریان انرژی خاورمیانه را جدی گرفته است. هم‌زمان با افزایش قیمت نفت، بازده اوراق خزانه آمریکا نیز بالا رفته و دلار تقویت شده است؛ اتفاقی که نشان می‌دهد بازار فعلاً بیشتر از خود جنگ، نگران پیامد تورمی آن است.

نفت؛ مهم‌ترین برنده تشدید تنش

در شرایط فعلی، نفت مهم‌ترین بازاری است که مستقیماً از درگیری ایران و آمریکا تأثیر می‌گیرد. حملات جدید در نزدیکی تنگه هرمز و نگرانی درباره امنیت نفتکش‌ها باعث شده ریسک اختلال در عرضه انرژی دوباره وارد قیمت نفت شود و نفت برای چندمین جلسه متوالی رشد کند. برنت در معاملات امروز بالاتر از محدوده ۹۵ دلار قرار گرفته و WTI نیز به نزدیکی ۹۱ دلار رسیده است.

نکته مهم این است که بازار فعلاً فقط احتمال کاهش عرضه نفت ایران را قیمت‌گذاری نمی‌کند؛ ریسک اختلال در مسیر انتقال انرژی اهمیت بسیار بیشتری پیدا کرده است. اگر تنش‌ها به حمل‌ونقل دریایی و تنگه هرمز سرایت کند، پرمیوم ژئوپلیتیکی نفت می‌تواند برای مدت طولانی‌تری باقی بماند.

از طرف دیگر، اگر آمریکا و ایران بتوانند دوباره به سمت مذاکره حرکت کنند و امنیت مسیرهای انرژی تضمین شود، بخشی از این رشد می‌تواند به سرعت تخلیه شود.

چشم‌انداز بنیادی نفت: در کوتاه‌مدت متمایل به صعود، اما به‌شدت وابسته به وضعیت هرمز و شدت درگیری.

طلا؛ چرا با وجود جنگ تحت فشار است؟

رفتار طلا در شرایط فعلی شاید برای بسیاری از معامله‌گران عجیب باشد. در حالت معمول انتظار داریم جنگ باعث رشد شدید طلا شود، اما امروز طلا تحت فشار قرار گرفته است.

دلیل اصلی این است که بازار هم‌زمان با تشدید جنگ، رشد شدید نفت، افزایش بازده اوراق خزانه و تقویت دلار را مشاهده می‌کند. افزایش قیمت انرژی نگرانی از بازگشت تورم را بالا برده و همین موضوع احتمال سیاست پولی سختگیرانه‌تر فدرال رزرو را افزایش داده است. در نتیجه هزینه فرصت نگهداری طلا بیشتر شده و تقاضای آن تحت فشار قرار گرفته است.

بنابراین در شرایط فعلی یک تضاد بنیادی در طلا شکل گرفته است:

جنگ و نااطمینانی → حمایت از طلا

نفت بالاتر و تورم بیشتر → افزایش بازده اوراق و فشار بر طلا

دلار قوی‌تر → فشار مضاعف بر طلا

به همین دلیل، تشدید جنگ لزوماً به معنی رشد مستقیم طلا نیست. اگر بحران باعث شود نفت همچنان بالا بماند و انتظارات نرخ بهره آمریکا افزایش پیدا کند، ممکن است طلا حتی در محیط جنگی نیز تحت فشار باقی بماند.

با این حال، اگر درگیری از کنترل خارج شود و ریسک سیستماتیک بازار افزایش پیدا کند، تقاضای پناهگاه امن می‌تواند دوباره به نفع طلا برگردد.

چشم‌انداز بنیادی طلا: پرنوسان و دوطرفه؛ مسیر دلار و بازده اوراق در کوتاه‌مدت بسیار تعیین‌کننده است.

شاخص دلار؛ فعلاً دست بالا با دلار است

دلار در شرایط فعلی از ترکیب دو عامل قدرتمند حمایت می‌گیرد: تقاضای پناهگاه امن و افزایش انتظارات نرخ بهره آمریکا.

تشدید درگیری ایران و آمریکا باعث افزایش تقاضا برای دارایی‌های امن شده و هم‌زمان رشد قیمت نفت نگرانی‌های تورمی را افزایش داده است. بازده اوراق ده‌ساله آمریکا نیز به بالاترین سطح خود از سال ۲۰۲۳ رسیده و بازار احتمال افزایش نرخ بهره در نشست سپتامبر را بیشتر قیمت‌گذاری کرده است.

این ترکیب فعلاً برای دلار بسیار مهم است.

اگر نفت بالا بماند، فدرال رزرو برای کاهش نرخ بهره فضای کمتری خواهد داشت و همین موضوع می‌تواند مزیت بازدهی دلار را حفظ کند.

چشم‌انداز بنیادی دلار: در کوتاه‌مدت مثبت، مگر اینکه داده‌های اقتصادی آمریکا یا کاهش ناگهانی تنش‌های ژئوپلیتیکی این معادله را تغییر دهد.

EUR/USD؛ آسیب‌پذیر در برابر شوک انرژی

یورو در شرایط فعلی با یک مشکل بنیادی روبه‌رو است: اروپا واردکننده بزرگ انرژی است و افزایش پایدار قیمت نفت می‌تواند هزینه تولید و تورم این منطقه را افزایش دهد.

در نتیجه، حتی اگر بانک مرکزی اروپا در برابر تورم موضع سختگیرانه‌ای داشته باشد، افزایش هزینه انرژی می‌تواند هم‌زمان رشد اقتصادی اروپا را نیز تضعیف کند.

در طرف مقابل، دلار از افزایش ریسک جهانی و رشد بازدهی آمریکا حمایت می‌گیرد.

به همین دلیل، تا زمانی که بحران خاورمیانه ادامه داشته باشد، کفه بنیادی فعلاً بیشتر به سمت دلار سنگینی می‌کند.

GBP/USD؛ پوند زیر فشار دلار و انرژی

پوند نیز از افزایش قدرت دلار آسیب می‌بیند. بریتانیا در برابر شوک انرژی نسبت به آمریکا آسیب‌پذیرتر است و رشد نفت می‌تواند فشار تورمی را دوباره افزایش دهد.

البته افزایش تورم می‌تواند بانک مرکزی انگلستان را به حفظ سیاست پولی سختگیرانه‌تر وادار کند، اما اگر افزایش قیمت انرژی به کاهش رشد اقتصادی منجر شود، این حمایت برای پوند محدود خواهد شد.

بنابراین در شرایط فعلی، پوند بیش از هر چیز به رفتار دلار، نفت و چشم‌انداز سیاست پولی انگلستان وابسته است.

USD/JPY؛ فشار بر ین افزایش یافته است

ین ژاپن در شرایط فعلی تحت فشار قرار گرفته است. از یک طرف، ین دارایی امن محسوب می‌شود؛ اما از طرف دیگر افزایش بازده اوراق آمریکا اختلاف بازدهی میان دو اقتصاد را بیشتر کرده و جذابیت دلار را افزایش داده است.

همین مسئله باعث شده USD/JPY دوباره به محدوده‌های حساس نزدیک شود و نگرانی مقامات ژاپنی درباره ضعف ین افزایش پیدا کند. بازار همچنان احتمال واکنش سیاست‌گذاران ژاپنی را زیر نظر دارد.

AUD/USD؛ یکی از آسیب‌پذیرترین ارزها

دلار استرالیا در شرایط افزایش ریسک جهانی معمولاً تحت فشار قرار می‌گیرد. AUD علاوه بر ریسک ژئوپلیتیکی، به وضعیت اقتصاد چین و تجارت جهانی نیز وابسته است.

افزایش شدید نفت، نگرانی از تورم و کاهش اشتهای سرمایه‌گذاران برای دارایی‌های پرریسک، فضای بنیادی چندان مناسبی برای AUD ایجاد نمی‌کند.

در صورتی که تنش ایران و آمریکا کاهش پیدا کند، این وضعیت می‌تواند به سرعت تغییر کند؛ اما در شرایط فعلی فشار نزولی بر AUD بیشتر است.

USD/CAD؛ نفت در برابر دلار

USD/CAD اکنون یکی از جالب‌ترین جفت‌ارزهای بازار است، زیرا دو نیروی متضاد در آن فعال هستند.

از یک طرف افزایش قیمت نفت به نفع دلار کانادا است، زیرا کانادا صادرکننده مهم انرژی محسوب می‌شود.

از طرف دیگر تقویت دلار آمریکا به دلیل ریسک ژئوپلیتیکی و افزایش بازده اوراق می‌تواند USD/CAD را حمایت کند.

بنابراین مسیر این جفت‌ارز به این بستگی دارد که در ادامه، قدرت نفت بیشتر شود یا تقاضای جهانی برای دلار.

مهم‌ترین متغیر بازار؛ تورم ناشی از نفت

اتفاق مهمی که اکنون باید در بازار دنبال شود، انتقال جنگ از ریسک ژئوپلیتیکی به ریسک تورمی است.

اگر نفت صرفاً برای چند روز افزایش پیدا کند و مسیر عرضه انرژی باز بماند، احتمالاً اثر آن بر سیاست پولی محدود خواهد بود.

اما اگر اختلال انرژی ادامه‌دار شود، هزینه حمل‌ونقل، تولید و مصرف افزایش پیدا می‌کند و بانک‌های مرکزی با یک معادله بسیار سخت مواجه می‌شوند: تورم بالاتر در کنار رشد اقتصادی ضعیف‌تر.

برای فدرال رزرو این مسئله اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا افزایش پایدار انرژی می‌تواند کاهش نرخ بهره را دشوارتر کند و حتی انتظارات بازار برای افزایش نرخ بهره را تقویت کند. همین مسئله در حال حاضر یکی از دلایل اصلی افزایش بازده اوراق و قدرت گرفتن دلار است.

جمع‌بندی

بازارهای جهانی امروز وارد فاز جدیدی از ریسک شده‌اند. حملات جدید آمریکا و پاسخ ایران باعث شده سناریوی پایان سریع بحران فعلاً از نگاه بازار ضعیف‌تر شود و نگرانی درباره نفت، تنگه هرمز و تورم دوباره در مرکز توجه قرار بگیرد.

در این شرایط، نفت بنیادی‌ترین چشم‌انداز صعودی را دارد؛ زیرا مستقیماً از ریسک عرضه انرژی حمایت می‌شود. دلار نیز به دلیل ترکیب تقاضای امن و افزایش بازده اوراق، فعلاً شرایط قدرتمندی دارد.

در مقابل، طلا با وجود جنگ، تحت فشار نرخ بهره و دلار قرار گرفته و رفتار آن دیگر صرفاً با «ریسک جنگ» قابل توضیح نیست. EUR/USD و GBP/USD در برابر قدرت دلار و شوک انرژی آسیب‌پذیر هستند، USD/JPY تحت تأثیر اختلاف بازدهی قرار دارد و AUD/USD نیز از کاهش اشتهای ریسک جهانی آسیب می‌بیند. USD/CAD همچنان درگیر رقابت میان قدرت نفت و قدرت دلار است.

سناریوی اصلی کوتاه‌مدت، ادامه نوسان شدید بازارهاست. اگر درگیری گسترش پیدا کند، نفت و دلار می‌توانند حمایت بیشتری دریافت کنند؛ اما اگر مسیر مذاکره دوباره باز شود و خطر اختلال انرژی کاهش پیدا کند، بخشی از این حرکت می‌تواند کاملاً معکوس شود.

این جمع‌بندی، نظر و ارزیابی تحلیلگران گروه مالی و تحلیلی Eagle Economic از شرایط فعلی بازارهای جهانی است.