در شرایط فعلی، بازار ارز ایران بیش از هر زمان دیگری به متغیرهای سیاسی و ژئوپلتیکی گره خورده است. تتر که عملاً در بازار داخلی نقش «دلار دیجیتال» را ایفا می‌کند، با فاصله بسیار ناچیز نسبت به دلار آزاد معامله می‌شود و همین موضوع نشان می‌دهد که بازار آن را به‌عنوان جایگزین مستقیم اسکناس آمریکایی پذیرفته است. بنابراین تحلیل تتر، در واقع تحلیل انتظارات بازار نسبت به آینده دلار و ریسک‌های سیاسی کشور است.

۱️⃣ نقش مناقشات منطقه‌ای در شکل‌گیری انتظارات

تنش‌های اخیر میان ایران، آمریکا و اسرائیل باعث افزایش سطح نااطمینانی سیستماتیک شده است. در اقتصاد، نااطمینانی سیاسی یکی از مهم‌ترین محرک‌های تقاضای دارایی‌های امن محسوب می‌شود. در ایران، این دارایی‌های امن شامل دلار، تتر، طلا و سکه هستند.

بازار در حال حاضر نه صرفاً بر اساس داده‌های اقتصادی، بلکه بر اساس «سناریوهای محتمل» قیمت‌گذاری می‌کند. هرگونه تهدید نظامی، تحریم جدید یا تشدید فشارهای سیاسی، به‌صورت مستقیم خود را در افزایش تقاضای ارز نشان می‌دهد. به همین دلیل حتی در روزهایی که خبر قطعی منتشر نمی‌شود، صرف فضای تنش‌آلود می‌تواند مانع کاهش قیمت شود.

۲️⃣ مذاکرات ایران و آمریکا؛ عامل تعیین‌کننده اما مشروط

در سمت مقابل، بحث مذاکرات قرار دارد. تجربه دوره‌های گذشته نشان داده بازار ارز به خبر مذاکره واکنش سریع اما محتاطانه نشان می‌دهد. کاهش پایدار قیمت تنها زمانی اتفاق می‌افتد که بازار به «نتیجه عملی» باور کند؛ یعنی کاهش واقعی تحریم‌ها، آزادسازی منابع ارزی یا افزایش دسترسی ایران به منابع دلاری.

در غیر این صورت، اثر مذاکرات بیشتر کوتاه‌مدت و هیجانی خواهد بود. به بیان دقیق‌تر، بازار ارز ایران دیگر به وعده واکنش جدی نشان نمی‌دهد، بلکه به نشانه‌های اجرایی واکنش نشان می‌دهد.

۳️⃣ چرا تتر تقریباً هم‌قیمت دلار معامله می‌شود؟

هم‌قیمت بودن تتر و دلار آزاد نشان‌دهنده چند نکته مهم است:

• افزایش اعتماد معامله‌گران به تتر به‌عنوان ابزار نقل‌وانتقال سریع سرمایه

• محدودیت‌های دسترسی به اسکناس و سهولت خرید و فروش دیجیتال

• تبدیل‌شدن تتر به ابزار پوشش ریسک در شرایط بی‌ثبات

در واقع بخشی از تقاضای احتیاطی که پیش‌تر به سمت دلار فیزیکی می‌رفت، اکنون وارد بازار تتر شده است. این مسئله باعث شده رفتار قیمتی این دو دارایی تقریباً همگرا باشد.

۴️⃣ متغیرهای داخلی؛ عامل پنهان اما اثرگذار

فارغ از سیاست خارجی، اقتصاد داخلی نیز با چالش‌هایی مواجه است:
رشد نقدینگی بالا، کسری بودجه ساختاری، فشار تورمی و محدودیت منابع ارزی دولت.

این متغیرها باعث می‌شوند حتی در صورت کاهش تنش‌های سیاسی، ظرفیت افت عمیق و پایدار دلار محدود باشد مگر آنکه اصلاحات ساختاری اقتصادی هم‌زمان اتفاق بیفتد. به همین دلیل بازار ارز در ایران بیشتر تمایل به «تثبیت در سطوح بالا» دارد تا بازگشت به سطوح تاریخی پایین‌تر.

۵️⃣ سناریوهای محتمل پیش‌رو

🔹 سناریوی توافق مؤثر:
در صورت حصول توافق ملموس و کاهش واقعی تحریم‌ها، احتمال افت هیجانی قیمت دلار و تتر وجود دارد. اما پایداری این کاهش وابسته به تداوم جریان ارز و اعتماد عمومی خواهد بود.

🔹 سناریوی بن‌بست یا تشدید تنش:
در صورت شکست مذاکرات یا افزایش تهدیدها، ریسک سیستماتیک افزایش می‌یابد و تقاضای احتیاطی رشد می‌کند. در این حالت، احتمال حفظ روند صعودی یا حتی ثبت سقف‌های جدید دور از انتظار نخواهد بود.

جمع‌بندی نهایی

بازار تتر و دلار در ایران در حال حاضر در نقطه‌ای حساس قرار دارد؛ جایی میان امید به مذاکره و نگرانی از تنش. قیمت‌های فعلی بازتاب مستقیم این دوگانه هستند. نه بازار کاملاً به توافق خوش‌بین است و نه از سناریوی تنش عبور کرده است.

تا زمانی که نتیجه مذاکرات مشخص نشود، نوسانات ادامه‌دار خواهد بود و رفتار قیمت بیشتر تابع خبر و سطح ریسک ژئوپلتیکی باقی می‌ماند. آنچه اکنون در بازار مشاهده می‌شود، بیش از هر چیز «قیمت‌گذاری نااطمینانی» است.

تحلیل اختصاصی از گروه مالی و تحلیلی ایگل