جنگ، تحریم و فشار بر بازار ارز

بازار تتر و دلار در ایران در شرایطی قرار دارد که دیگر نمی‌توان مسیر قیمت را فقط با عرضه و تقاضای معمول بازار توضیح داد. جنگ، تحریم‌های مالی، محدود شدن صادرات نفت، ریسک تنگه هرمز و افزایش انتظارات تورمی همگی مستقیماً روی ارزش ریال و تقاضا برای دارایی‌های دلاری اثر می‌گذارند.

در حال حاضر نیز شرایط منطقه آرام نشده است. تردد کشتی‌ها از تنگه هرمز به‌شدت پایین آمده و هم‌زمان فشار آمریکا بر شبکه‌های مالی مرتبط با ایران ادامه دارد. در همین روزها آمریکا تحریم‌های جدیدی علیه مجموعه‌های مرتبط با شبکه مالی ایران اعمال کرده است.

وضعیت بنیادی تتر و دلار

مهم‌ترین مسئله برای بازار ارز، کاهش قدرت و دسترسی ایران به درآمدهای ارزی است. تحریم و محدودیت صادرات نفت زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که هم‌زمان مسیرهای انتقال پول نیز تحت فشار باشند. در چنین شرایطی حتی اگر منابع ارزی در اختیار کشور وجود داشته باشد، تبدیل آن منابع به عرضه مستمر در بازار آزاد دشوارتر می‌شود.

از طرف دیگر، وضعیت تنگه هرمز اهمیت بسیار زیادی دارد. کاهش شدید عبور کشتی‌ها از این مسیر، ریسک تجارت و انرژی منطقه را بالا برده و نفت نیز بالای محدوده ۱۰۰ دلار قرار گرفته است. ادامه این وضعیت می‌تواند هزینه واردات، حمل‌ونقل و فشار تورمی را افزایش دهد.

نکته مهم این است که افزایش قیمت نفت لزوماً به معنی تقویت ریال نیست. اگر تحریم و محدودیت‌های انتقال درآمد نفتی ادامه داشته باشد، افزایش قیمت جهانی نفت الزاماً به همان میزان به عرضه ارز در بازار داخلی تبدیل نمی‌شود.

فشار روی ریال

ریال نیز در هفته‌های اخیر تحت فشار قابل‌توجهی قرار گرفته و نرخ بازار آزاد به سطوح تاریخی جدیدی رسیده است. البته بانک مرکزی اعلام کرده منابع ارزی کافی دارد و در صورت نیاز آماده تزریق ارز برای کنترل نوسانات است؛ بنابراین بخشی از حرکت بازار می‌تواند با مداخله ارزی تعدیل شود.

اما تفاوت مهمی بین کنترل کوتاه‌مدت قیمت و تغییر روند بنیادی وجود دارد. تزریق ارز می‌تواند سرعت رشد تتر و دلار را کاهش دهد، ولی تا زمانی که ریسک تحریم، جنگ و کسری عرضه ارز برطرف نشده باشد، فشار بنیادی همچنان باقی می‌ماند.

چرا تتر اهمیت بیشتری پیدا کرده است؟

در چنین شرایطی تتر برای بازار ایران فقط یک رمزارز نیست؛ عملاً تبدیل به یکی از ابزارهای سریع برای انتقال انتظارات بازار نسبت به دلار شده است.

افزایش استفاده از تتر در تجارت و جابه‌جایی مالی ایران نیز نشان می‌دهد نقش رمزارزها در شرایط محدودیت بانکی بیشتر شده است.

به همین دلیل، وقتی قیمت تتر و دلار آزاد در یک جهت حرکت می‌کنند، می‌توان رفتار تتر را تا حد زیادی به‌عنوان دماسنج انتظارات ارزی بازار در نظر گرفت.

ارتباط فاندامنتال با چارت تتر

شرایط بنیادی فعلی با نمودار تتر نیز هم‌جهت است.

در نموداری که بررسی کردیم، قیمت اکنون حوالی ۲۳۵٬۲۱۱ تومان قرار دارد و تنها فاصله محدودی تا سقف تاریخی ۲۴۱٬۱۸۵ تومان دارد. ساختار قیمت کاملاً صعودی است و شکست‌های متوالی مقاومت‌ها نشان می‌دهد تقاضا همچنان قدرتمند است.

اما یک هشدار مهم هم وجود دارد: RSI حدود ۸۲ است و استوکاستیک نیز در محدوده بسیار بالایی قرار دارد. یعنی بازار از نظر تکنیکال در وضعیت اشباع خرید قرار گرفته است.

بنابراین فاندامنتال هنوز از فشار صعودی حمایت می‌کند، اما این موضوع به معنی رشد بدون اصلاح نیست. اتفاقاً بعد از چنین حرکت شارپی، یک اصلاح یا استراحت کوتاه‌مدت می‌تواند کاملاً طبیعی باشد.

از نظر تکنیکال، ۲۲۸٬۶۵۲ تومان اولین حمایت مهم است و پایین‌تر از آن ۲۱۹٬۳۴۳ تومان و محدوده ۲۱۲ تا ۲۱۴ هزار تومان اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند. در طرف مقابل، شکست و تثبیت بالای ۲۴۱٬۱۸۵ تومان می‌تواند بازار را وارد مرحله جدیدی از کشف قیمت کند.

سناریوهای بنیادی

سناریوی ادامه تنش:
اگر جنگ ادامه پیدا کند، تحریم‌ها شدیدتر شوند و وضعیت تنگه هرمز همچنان بحرانی باقی بماند، فشار روی منابع ارزی و انتظارات تورمی می‌تواند ادامه پیدا کند. این سناریو در مجموع برای دلار و تتر صعودی است.

سناریوی کاهش تنش:
اگر آتش‌بس پایدار، مذاکرات واقعی یا بازگشایی قابل‌اتکای مسیرهای تجاری و نفتی شکل بگیرد، بخشی از ریسک سیاسی از قیمت دلار و تتر خارج خواهد شد. در این حالت اصلاح تتر می‌تواند سریع باشد، به‌خصوص با توجه به اشباع خرید فعلی.

سناریوی مداخله داخلی:
تزریق ارز توسط بانک مرکزی می‌تواند در کوتاه‌مدت جلوی رشد سریع بازار را بگیرد و حتی اصلاح ایجاد کند؛ اما برای تغییر روند بنیادی، باید هم‌زمان شرایط سیاسی و جریان واقعی ورود ارز نیز بهبود پیدا کند.

نتیجه‌گیری

از دید گروه مالی و تحلیلی Eagle Economic، در شرایط فعلی کفه بنیادی بازار همچنان به سمت ریسک صعودی تتر و دلار سنگینی می‌کند. جنگ، فشار تحریم‌ها، کاهش جریان صادرات نفت و بحران حمل‌ونقل منطقه‌ای، ریسک کاهش ارزش ریال را بالا نگه داشته‌اند. در مقابل، مداخله ارزی و هرگونه پیشرفت واقعی در مذاکرات می‌تواند باعث اصلاح‌های مقطعی شود.

از نظر تکنیکال نیز روند همچنان صعودی است، اما RSI بالای ۸۰ نشان می‌دهد بازار بیش‌ازحد داغ شده است. بنابراین در شرایط فعلی باید بین «روند صعودی» و «احتمال اصلاح کوتاه‌مدت» تفاوت قائل شد.

محدوده ۲۴۱٬۱۸۵ تومان مقاومت و سقف تاریخی فعلی است؛ شکست معتبر آن ادامه قدرت خریداران را تأیید می‌کند. در سمت پایین نیز ۲۲۸٬۶۵۲ و سپس ۲۱۹٬۳۴۳ تومان حمایت‌های مهم بازار هستند.

در مجموع، تا زمانی که تغییر محسوسی در شرایط جنگ، تحریم‌ها و جریان ورود ارز ایجاد نشود، اصلاح‌های احتمالی تتر بیشتر در چارچوب یک اصلاح در روند صعودی دیده می‌شوند، نه الزاماً پایان روند اصلی.