بازارهای مالی جهان امروز بار دیگر نشان دادند که در دوره‌های تنش ژئوپلیتیکی، واکنش همه دارایی‌ها یکسان نیست. حملات تلافی‌جویانه آمریکا به مواضعی در ایران و افزایش نگرانی‌ها درباره امنیت تردد کشتی‌های تجاری و نفتکش‌ها در منطقه، فضای ریسک‌گریزی را دوباره به بازارهای جهانی بازگرداند. با این حال، برخلاف تصور اولیه، واکنش دارایی‌ها متفاوت بود؛ نفت جهش محسوسی را تجربه کرد، طلا پس از نوسانات اولیه وارد فاز اصلاحی شد و برخی کالاهای کشاورزی مانند قهوه با افزایش تقاضا و رشد قیمت همراه شدند. سرمایه‌گذاران اکنون علاوه بر تحولات نظامی، در حال ارزیابی تأثیر این تنش‌ها بر تورم جهانی، سیاست‌های بانک‌های مرکزی و رشد اقتصاد بین‌الملل هستند.

طلا؛ اصلاح قیمت در سایه افزایش بازدهی دلار

یکی از نکات قابل توجه معاملات امروز، ادامه فشار فروش بر بازار طلا بود. در نگاه نخست انتظار می‌رفت تشدید تنش‌های نظامی موجب افزایش تقاضا برای طلا شود، اما بازار این بار رفتار متفاوتی از خود نشان داد.

دلیل اصلی این موضوع آن است که سرمایه‌گذاران معتقدند افزایش تنش در خاورمیانه می‌تواند قیمت انرژی را برای مدت طولانی در سطوح بالاتری نگه دارد. رشد هزینه انرژی به معنای افزایش فشارهای تورمی است و این موضوع احتمال حفظ سیاست‌های پولی انقباضی توسط فدرال رزرو را تقویت می‌کند. در چنین شرایطی بخشی از سرمایه‌ها از بازار طلا خارج شده و به سمت دلار و بازار اوراق منتقل می‌شود.

بنابراین افت اخیر طلا بیش از آنکه ناشی از کاهش ریسک سیاسی باشد، نتیجه تغییر انتظارات نسبت به نرخ‌های بهره و افزایش هزینه نگهداری دارایی‌های بدون بازده مانند طلا است. با این وجود، تا زمانی که تنش‌های منطقه‌ای ادامه داشته باشد، حمایت بنیادی بلندمدت از بازار طلا همچنان پابرجا خواهد بود.

شاخص دلار؛ بازگشت سرمایه به دارایی‌های دلاری

شاخص دلار امروز از فضای ریسک‌گریز بازار حمایت گرفت. در دوره‌هایی که نااطمینانی سیاسی افزایش پیدا می‌کند، بخش مهمی از سرمایه‌های جهانی به سمت دارایی‌های دلاری حرکت می‌کند و همین موضوع از ارزش دلار حمایت می‌کند.

در کنار تنش‌های ژئوپلیتیکی، نگرانی از افزایش مجدد تورم به دلیل رشد قیمت انرژی نیز باعث شده بازار احتمال ادامه سیاست‌های محتاطانه فدرال رزرو را بیشتر از گذشته در نظر بگیرد. این ترکیب، موقعیت بنیادی دلار را نسبت به بسیاری از ارزهای اصلی تقویت کرده است.

EUR/USD؛ فشار بر یورو در سایه نااطمینانی انرژی

یورو همچنان یکی از ارزهایی است که بیشترین حساسیت را نسبت به بحران‌های انرژی دارد. افزایش ریسک در خاورمیانه و احتمال اختلال در بازار نفت می‌تواند هزینه انرژی در اروپا را افزایش دهد و روند بهبود اقتصادی این منطقه را با چالش مواجه کند.

از سوی دیگر، تقویت شاخص دلار نیز فشار مضاعفی بر این جفت‌ارز وارد کرده است. تا زمانی که فضای نااطمینانی ادامه داشته باشد، از دیدگاه بنیادی مزیت نسبی همچنان در اختیار دلار قرار دارد.

GBP/USD؛ پوند میان فشار دلار و نگرانی‌های اقتصادی

پوند نیز تحت تأثیر افزایش ارزش دلار قرار گرفته است. اگرچه اقتصاد بریتانیا نسبت به بحران انرژی سال‌های گذشته آمادگی بیشتری دارد، اما افزایش قیمت جهانی نفت و احتمال رشد مجدد تورم می‌تواند تصمیمات بانک مرکزی انگلستان را پیچیده‌تر کند.

در کوتاه‌مدت، مسیر این جفت‌ارز بیش از هر چیز به روند دلار و تحولات ژئوپلیتیکی وابسته خواهد بود.

USD/JPY؛ تقابل دو دارایی امن

در شرایط فعلی هم دلار و هم ین به عنوان دارایی‌های امن شناخته می‌شوند. با این حال، افزایش بازدهی اوراق خزانه آمریکا و تقویت دلار باعث شده کفه ترازو فعلاً به نفع ارز آمریکا سنگین‌تر باشد.

در صورتی که بحران منطقه‌ای وارد مرحله گسترده‌تری شود، احتمال افزایش تقاضا برای ین نیز وجود خواهد داشت، اما در شرایط فعلی اختلاف سیاست‌های پولی همچنان به سود دلار است.

AUD/USD؛ فشار بر ارزهای کالامحور

دلار استرالیا از جمله ارزهایی است که در دوره‌های افزایش ریسک جهانی معمولاً با خروج سرمایه مواجه می‌شود. هرچند رشد قیمت برخی کالاها می‌تواند از اقتصاد استرالیا حمایت کند، اما افزایش نااطمینانی جهانی معمولاً باعث کاهش اشتهای سرمایه‌گذاران برای دارایی‌های پرریسک می‌شود.

به همین دلیل، تا زمانی که فضای ژئوپلیتیکی آرام نشود، چشم‌انداز بنیادی AUD/USD همچنان محتاطانه ارزیابی می‌شود.

USD/CAD؛ رقابت میان نفت و دلار

بازار این جفت‌ارز اکنون تحت تأثیر دو عامل متضاد قرار دارد. از یک سو، رشد قیمت نفت از دلار کانادا حمایت می‌کند، زیرا اقتصاد کانادا یکی از صادرکنندگان مهم انرژی است. از سوی دیگر، افزایش تقاضا برای دلار آمریکا به عنوان دارایی امن، از شاخص دلار حمایت می‌کند.

به همین دلیل، نوسانات این جفت‌ارز در روزهای آینده به شدت به مسیر قیمت نفت و تحولات سیاسی خاورمیانه وابسته خواهد بود.

نفت و انرژی؛ اصلی‌ترین برنده تنش‌های اخیر

بیشترین واکنش امروز در بازار انرژی مشاهده شد. نگرانی نسبت به امنیت تردد نفتکش‌ها، احتمال اختلال در صادرات نفت منطقه و افزایش ریسک عرضه، موجب رشد قابل توجه قیمت نفت شد.

بازار اکنون در حال قیمت‌گذاری احتمال طولانی شدن بحران است. اگر درگیری‌ها به زیرساخت‌های انرژی یا مسیرهای صادراتی گسترش پیدا کند، فشار صعودی بر قیمت نفت می‌تواند ادامه پیدا کند. اما اگر تنش‌ها در همین سطح کنترل شوند، بخشی از این رشد می‌تواند تعدیل شود. در هر صورت، نفت در شرایط فعلی مهم‌ترین متغیر اثرگذار بر تورم جهانی و تصمیمات آینده بانک‌های مرکزی محسوب می‌شود.

قهوه؛ رشد در فضای نگرانی از زنجیره تأمین

بازار قهوه نیز امروز با افزایش تقاضا همراه بود. بخشی از این رشد به ورود سرمایه به بازار کالاها و بخشی دیگر به نگرانی درباره هزینه‌های حمل‌ونقل، بیمه دریایی و احتمال اختلال در زنجیره تأمین جهانی مربوط می‌شود. در دوره‌های افزایش تنش‌های ژئوپلیتیکی، کالاهای کشاورزی نیز می‌توانند از افزایش هزینه‌های لجستیک و تغییر رفتار سرمایه‌گذاران تأثیر بگیرند.

جمع‌بندی

تحولات امروز نشان داد که بازارهای جهانی وارد مرحله‌ای شده‌اند که انرژی، تورم و سیاست پولی مهم‌تر از خود اخبار نظامی هستند. رشد قیمت نفت پیام روشنی برای بانک‌های مرکزی دارد؛ اگر هزینه انرژی بالا بماند، مهار تورم دشوارتر خواهد شد و این موضوع می‌تواند دوره نرخ‌های بهره بالا را طولانی‌تر کند.

در چنین فضایی، شاخص دلار از جایگاه خود به عنوان دارایی امن حمایت می‌گیرد، طلا با وجود برخورداری از پشتوانه‌های بنیادی، تحت فشار انتظارات نرخ بهره قرار دارد و جفت‌ارزهای اصلی نیز بیش از هر زمان دیگری به اختلاف سیاست‌های پولی و شدت بحران خاورمیانه واکنش نشان می‌دهند.

این جمع‌بندی، دیدگاه تحلیلی کارشناسان گروه مالی و تحلیلی Eagle Economic از شرایط فعلی بازارهای جهانی است.