وقتی نمودار تتر به تومان را کنار متغیرهای بنیادی اقتصاد ایران قرار می‌دهیم، یک هم‌راستایی واضح بین رفتار تکنیکال و واقعیت‌های کلان دیده می‌شود؛ یعنی روند صعودی نمودار صرفاً یک حرکت سفته‌بازانه کوتاه‌مدت نیست، بلکه بازتاب مستقیم افزایش ریسک سیستماتیک در اقتصاد و ژئوپلیتیک ایران است.

در حال حاضر چند موتور بنیادی هم‌زمان در حال حمایت از قیمت دلار و تتر هستند که باعث شده حتی در نزدیکی سقف‌های تاریخی نیز فشار فروش جدی شکل نگیرد و بازار بیشتر وارد فاز تراکم شود تا ریزش.

ریسک ژئوپلیتیک: پریمیوم جنگ در نرخ ارز

تنش‌های لفظی و تهدیدهای مستقیم میان ایران و آمریکا و همچنین سناریوهای مطرح‌شده درباره درگیری منطقه‌ای، یک مؤلفه مهم به نام Risk Premium یا «پریمیوم ریسک» را وارد نرخ ارز کرده است.

در اقتصادهای پرریسک، ارز خارجی فقط ابزار مبادله نیست؛ بلکه نقش پناهگاه دارایی را هم پیدا می‌کند. در چنین شرایطی، حتی احتمال وقوع سناریوهای افراطی مثل درگیری نظامی، بدون اینکه اتفاقی بیفتد، باعث می‌شود تقاضای احتیاطی دلار افزایش پیدا کند.

این دقیقاً همان عاملی است که در نمودار هم به شکل حفظ روند صعودی و عدم اصلاح عمیق دیده می‌شود؛ یعنی بازار ارز ایران در حال قیمت‌گذاری «ریسک آینده» است، نه فقط واقعیت امروز.

همگرایی دلار و تتر: دلاریزه شدن تقاضا

نزدیک شدن قیمت تتر و دلار در بازار ایران نشان می‌دهد بازار عملاً به سمت یک نرخ واحد دلاری غیررسمی حرکت کرده است.

این همگرایی دو پیام مهم دارد:

• تتر به‌عنوان دلار دیجیتال پذیرفته شده

• تقاضای خروج سرمایه و حفظ ارزش دارایی افزایش یافته

در اقتصادهایی که ریسک سیاسی بالا می‌رود، معمولاً تبدیل دارایی ریالی به دارایی دلاری (چه اسکناس، چه رمزارز) سرعت می‌گیرد. بنابراین رشد هم‌زمان دلار و تتر بیشتر ریشه در جریان سرمایه دارد تا نوسان مقطعی.

عامل داخلی: انتظارات تورمی و بی‌ثباتی سیاستی

در داخل اقتصاد ایران، چند متغیر همچنان صعود ارز را تغذیه می‌کند:

• کسری بودجه ساختاری دولت

• رشد پایه پولی و نقدینگی

• محدودیت منابع ارزی

• نااطمینانی نسبت به سیاست خارجی

وقتی فعالان اقتصادی چشم‌انداز روشنی از ثبات سیاستی نمی‌بینند، نرخ ارز به‌صورت پیش‌دستانه رشد می‌کند. به همین دلیل حتی اخبار مثبت کوتاه‌مدت هم اثر کاهشی پایدار بر دلار ندارد.

این همان چیزی است که در چارت به شکل «اصلاح‌های کم‌عمق و ادامه روند» دیده می‌شود.

سناریوی ژئوپلیتیک و اثر آن بر نمودار

اگر احتمال درگیری یا تنش شدیدتر افزایش یابد:

• تقاضای احتیاطی ارز جهش می‌کند

• خروج سرمایه تشدید می‌شود

• سقف‌های جدید ارزی سریع‌تر فعال می‌شود

این سناریو از نظر تکنیکال همان شکست مقاومت ۱۶۷–۱۷۰ هزار و حرکت به سقف کانال است.

در مقابل، اگر مذاکرات جدی و معتبر شکل بگیرد:

• پریمیوم ریسک کاهش می‌یابد

• بخشی از تقاضای احتیاطی تخلیه می‌شود

• بازار وارد اصلاح زمانی یا قیمتی می‌شود

که از نظر نمودار همان اصلاح به محدوده‌های میانی کانال است، نه الزاماً تغییر روند.

چرا بازار ارز ایران به‌راحتی نزولی نمی‌شود؟

ساختار بنیادی بازار ارز ایران «نامتقارن» است؛ یعنی:

• عوامل صعودی قوی و پایدارند

• عوامل نزولی موقتی و سیاسی‌اند

بنابراین حتی اخبار مثبت سیاسی هم بیشتر باعث توقف رشد می‌شود تا ریزش پایدار. به همین دلیل در نمودار هم شکست روند صعودی دیده نمی‌شود، بلکه فقط تراکم در سقف شکل می‌گیرد.

جمع‌بندی نهایی

برآیند داده‌های بنیادی و ساختار تکنیکال نشان می‌دهد قیمت تتر و دلار در ایران در حال حاضر تحت تأثیر سه نیروی اصلی قرار دارد: ریسک ژئوپلیتیک، انتظارات تورمی داخلی و جریان تبدیل دارایی به دلار. تنش‌های ایران و آمریکا عملاً یک پریمیوم ریسک دائمی به نرخ ارز اضافه کرده که باعث شده حتی در سقف‌های تاریخی نیز بازار وارد فاز اصلاح عمیق نشود.

به همین دلیل رفتار نمودار که به‌صورت روند صعودی همراه با تراکم در سقف دیده می‌شود، با واقعیت اقتصادی کشور هم‌خوانی دارد. تا زمانی که عدم‌قطعیت سیاسی و فشارهای خارجی پابرجاست، ساختار بنیادی بازار ارز همچنان متمایل به سطوح بالاتر باقی می‌ماند، حتی اگر در کوتاه‌مدت نوسان و اصلاح مقطعی رخ دهد.

تحلیل اختصاصی از گروه مالی و تحلیلی ایگل