بازارهای جهانی در مقطع فعلی وارد یکی از حساس‌ترین فازهای چند سال اخیر شده‌اند. بازگشت دوباره طلا به بالای ۵۰۰۰ دلار، نوسانات فشرده در شاخص دلار، تحرکات معنادار در جفت‌ارزهای اصلی و هم‌زمانی آن با تنش‌های ژئوپلیتیکی در خاورمیانه و شرق اروپا، تصویری از بازاری می‌سازد که بیش از هر زمان دیگری به سیاست، ریسک و انتظارات تورمی واکنش نشان می‌دهد. در چنین فضایی، تحلیل بنیادی نه فقط بر پایه داده‌های اقتصادی، بلکه بر اساس درک جریان سرمایه و مدیریت ریسک جهانی معنا پیدا می‌کند.

طلا؛ بازگشت قدرتمند بالای ۵۰۰۰ دلار

بازگشت طلا به بالای سطح ۵۰۰۰ دلار صرفاً یک حرکت تکنیکال نیست، بلکه نتیجه هم‌زمان چند نیروی بنیادی است. نخست، افزایش تقاضای پوشش ریسک در پی تشدید تنش‌های خاورمیانه و نگرانی از گسترش درگیری‌ها به مسیرهای حیاتی انرژی. دوم، ضعف نسبی شاخص دلار که پس از دوره‌ای تقویت موقت، مجدداً تحت فشار انتظارات تعدیل سیاست پولی آمریکا قرار گرفته است.

بازار اکنون به این جمع‌بندی رسیده که حتی اگر فدرال رزرو در کوتاه‌مدت نرخ بهره را ثابت نگه دارد، فضای انقباضی گذشته تکرار نخواهد شد. کاهش تدریجی تورم و نشانه‌های تعدیل در بازار کار آمریکا، مسیر سیاست پولی را به سمت احتیاط سوق داده است. همین موضوع باعث کاهش بازده واقعی اوراق و افزایش جذابیت طلا شده است.

در عین حال، خرید مستمر بانک‌های مرکزی، به‌ویژه از سوی اقتصادهای نوظهور که به دنبال کاهش وابستگی ارزی هستند، یک لایه حمایتی ساختاری برای طلا ایجاد کرده است. بنابراین بازگشت بالای ۵۰۰۰ دلار را می‌توان ترکیبی از تقاضای امن، تغییر انتظارات نرخ بهره و بازچینش ذخایر جهانی دانست.

شاخص دلار؛ در تقاطع سیاست پولی و ریسک سیاسی

شاخص دلار پس از دوره‌ای تقویت، وارد فاز نوسانی شده است. از یک سو، اقتصاد آمریکا هنوز نسبت به اروپا و بریتانیا عملکرد باثبات‌تری دارد و این موضوع مانع از ریزش سنگین دلار می‌شود. از سوی دیگر، بدهی فدرال، فضای سیاسی داخلی و فشارهای بودجه‌ای، همراه با کاهش انتظارات افزایش نرخ بهره، سقف رشد دلار را محدود کرده‌اند.

بازار در حال قیمت‌گذاری سناریویی است که در آن آمریکا به سمت سیاست‌های متعادل‌تر حرکت می‌کند، نه انقباضی‌تر. این تغییر انتظارات، دلیل اصلی کاهش شتاب صعودی دلار و تقویت نسبی ارزهای دیگر بوده است.

EUR/USD؛ تنفس یورو در سایه دلار ضعیف

یورو در برابر دلار تا حدی احیا شده است. اقتصاد منطقه یورو همچنان با رشد پایین دست‌وپنجه نرم می‌کند، اما کاهش فشار انرژی نسبت به سال‌های قبل و ثبات نسبی تورم، به بانک مرکزی اروپا اجازه داده موضعی متعادل‌تر اتخاذ کند.

تقویت اخیر EUR/USD بیشتر ناشی از ضعف دلار است تا قدرت بنیادی یورو. با این حال، اگر فضای ژئوپلیتیک اروپا بدتر نشود و رشد صنعتی تثبیت شود، یورو می‌تواند در میان‌مدت دامنه بازیابی خود را حفظ کند.

GBP/USD؛ پوند میان تورم و رشد شکننده

پوند در شرایطی قرار دارد که بانک مرکزی انگلستان همچنان با تورم چسبنده مواجه است، اما رشد اقتصادی نیز شکننده است. این دوگانگی باعث شده سیاست‌گذار پولی در موقعیت دشواری قرار بگیرد.

تقویت اخیر پوند بیشتر نتیجه تضعیف دلار بوده، اما در صورت انتشار داده‌های مثبت از بازار کار بریتانیا، امکان تثبیت در سطوح بالاتر وجود دارد. در غیر این صورت، پوند همچنان در برابر شوک‌های ریسک‌گریز جهانی آسیب‌پذیر خواهد بود.

USD/JPY؛ حساس‌ترین جفت به تفاوت سیاست پولی

ین ژاپن در هفته‌های اخیر از کاهش فشار دلار بهره برده است. در حالی که بانک مرکزی ژاپن به‌آرامی از سیاست‌های فوق‌انبساطی فاصله می‌گیرد، فاصله نرخ بهره با آمریکا در حال کاهش است.

اگر بازده اوراق خزانه‌داری آمریکا بیشتر افت کند، این جفت‌ارز می‌تواند وارد فاز نزولی عمیق‌تری شود. اما هرگونه بازگشت دلار یا تنش شدید در بازارهای ریسکی ممکن است مجدداً تقاضا برای دلار را بالا ببرد.

AUD/USD و ارزهای کالامحور؛ پیوند با چین و ریسک جهانی

دلار استرالیا و سایر ارزهای کالامحور در حال حاضر بیش از هر چیز به اقتصاد چین وابسته‌اند. هرگونه نشانه از تحریک اقتصادی پکن یا بهبود بخش مسکن، می‌تواند به تقویت این ارزها کمک کند.

با این حال، اگر تنش‌های ژئوپلیتیکی به رکود تجاری یا کاهش تقاضای جهانی منجر شود، این ارزها سریع‌تر از سایرین تحت فشار قرار خواهند گرفت.

نفت و انرژی؛ بازار در سایه خاورمیانه

نفت طی هفته‌های اخیر نوسانات قابل‌توجهی را تجربه کرده است. رشد قبلی از محدوده ۵۰ دلاری تا حوالی ۶۰–۶۵ دلار نتیجه مستقیم افزایش ریسک عرضه در خاورمیانه بود. هرگونه تهدید برای مسیرهای صادراتی یا زیرساخت‌های انرژی، فوراً در قیمت نفت منعکس می‌شود.

اما برخلاف طلا، نفت صرفاً دارایی امن نیست؛ به تقاضای واقعی نیز وابسته است. اگر تنش‌ها تشدید شود و هم‌زمان رشد جهانی کند شود، بازار نفت وارد تعادل پیچیده‌ای میان ریسک عرضه و ضعف تقاضا خواهد شد.

در حال حاضر، بازار انرژی در حالت آماده‌باش قرار دارد و کوچک‌ترین تحول ژئوپلیتیکی می‌تواند جهت قیمت را تغییر دهد.

جمع‌بندی نهایی

بازارهای جهانی در مقطع فعلی بیش از هر زمان دیگری تحت سلطه سه عامل هستند: سیاست پولی آمریکا، تنش‌های ژئوپلیتیکی به‌ویژه در خاورمیانه، و مسیر رشد اقتصاد جهانی. بازگشت طلا به بالای ۵۰۰۰ دلار نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران همچنان به دنبال پوشش ریسک هستند. شاخص دلار وارد فاز تصمیم‌گیری شده و جفت‌ارزها بر اساس تفاوت سیاست‌های پولی حرکت می‌کنند. نفت نیز میان ریسک عرضه و ابهام تقاضا در نوسان است.

در کوتاه‌مدت، بازارها به اخبار سیاسی و داده‌های تورمی واکنش سریع نشان خواهند داد. در میان‌مدت، مسیر نرخ‌های بهره و ثبات ژئوپلیتیکی تعیین‌کننده روند اصلی خواهد بود.

این جمع‌بندی، ارزیابی تحلیلی کارشناسان گروه مالی و تحلیلی Eagle Economic از شرایط فعلی بازارهای جهانی است.